Η βιομηχανία των διδακτορικών διπλωμάτων
Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη (δημοσιεύθηκε σήμερα, 24.10.2026, στη Θεσσαλονίκη)
========================================
Στο σημερινό μου άρθρο στη «Θεσσαλονίκη» αποφάσισα να προβάλω ένα θέμα με πολλές, και κατά τη γνώμη μου, δυσμενείς συνέπειες, που αφορά την ανώτατη εκπαίδευση.
Αναφέρομαι σε μια ακατάσχετη αύξηση του αριθμού των διδακτορικών διπλωμάτων, που δίνονται κάθε χρόνο από τα ελληνικά ΑΕΙ και που αφορούν, από όσο γνωρίζω, όλους τους επιστημονικούς κλάδους.
Το διδακτορικό δίπλωμα, και αναφέρομαι στο παρελθόν όπως πιστεύω και στο παρόν, αποβλέπει στην εμβάθυνση σε ένα συγκεκριμένο επιστημονικό θέμα, που είναι απαραίτητο για τον κάτοχό του, προκειμένου να διεκδικήσει, κατά πρώτο και κύριο λόγο, πανεπιστημιακή καριέρα. Αντιθέτως, ουδόλως δικαιολογεί την ύπαρξή του για άλλες, πιθανόν, πολύ σημαντικές δραστηριότητες, που ωστόσο δεν απαιτούν εμβάθυνση και έρευνα σε θεωρητικές γνώσεις.
Στη θέση του διδακτορικού διπλώματος υπήρχε και φυσικά εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλος αριθμός μεταπτυχιακών διπλωμάτων, που εξασφαλίζουν στους κατόχους τους γνώσεις, κυρίως πρακτικού και λιγότερο θεωρητικού περιεχομένου, οι οποίες συμπληρώνουν τις πτυχιακές γνώσεις, σε πεδία δραστηριότητας, με τα οποία προτίθεται να ασχοληθεί, ή ασχολείται ήδη, ο εκάστοτε ενδιαφερόμενος.
Έτσι, στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, η απόκτηση διδακτορικού αποτελούσε μακρά και επίπονη ενασχόληση, που προϋπέθετε ένα και συνήθως δύο διπλώματα ανωτέρων σπουδών, σχετικών πάντοτε με το περιεχόμενο του διδακτορικού που θα ακολουθούσε. Παρότι δεν υπήρχε συνωστισμός, ούτε στο εξωτερικό, αλλά ούτε και στην Ελλάδα, υπήρχε σοβαρό πρόβλημα για τους εκάστοτε υποψηφίους, να εξασφαλίσουν καθηγητή που θα αναλάμβανε να κατευθύνει την έρευνα του διδακτορικού, ο οποίος όφειλα φυσικά να έχει εξειδίκευση στο αντικείμενο του διδακτορικού, που θα αναλάμβανε, και ο οποίος σε καμιά περίπτωση δεν αναλάμβανε ταυτόχρονα περισσότερο από ένα, πολύ δύσκολα και δεύτερο.
Στη Σορβόννη, από όπου πήρα το διδακτορικό μου, μετά την απόκτηση δύο διπλωμάτων ανωτέρων σπουδών, των οποίων η απόκτηση ήταν πολύ πιο δύσκολη από τον διδακτορικό τίτλο, ο καθηγητής που με ανέλαβε, και ήταν ακαδημαϊκός και γνωστός οικονομολόγος (Emile James), μου δήλωσε ότι δεν θα μπορούσε να κατευθύνει και δεύτερο υποψήφιο διδάκτορα.
Αυτά, για να περάσω στην αντίστοιχη σημερινή κατάσταση, όπου όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες, όπως είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω, υπάρχουν καθηγητές που επιβλέπουν ταυτόχρονα, οκτώ ή και περισσότερες εργασίες για διδακτορικό.
Καταρχήν να ξεκαθαρίσω ότι η παρατήρησή μου δεν αναφέρεται σε τυχόν ανεπαρκείς γνώσεις των καθηγητών, που αναλαμβάνουν αυτό το καταρχήν αδύνατο και μη σοβαρό έργο σύγχρονης επίβλεψης περισσότερο του ενός διδακτορικού (κατ’ανώτατο όριο δύο). Φυσικά, αναφέρομαι σε διδακτορικές εργασίες σοβαρές και όχι τυχάρπαστες.
Κατά δεύτερο λόγο, που αποτελεί συνέπεια της αμέσως προηγούμενης παρατήρησής μου, η τάση αυτή δημιουργεί διατριβές και πληθώρα ατόμων με τον τίτλο του διδάκτορα, που απλώς υπερτερεί μια ανάσα από το δίπλωμα, που δεν υπάρχει τόπος να χρησιμοποιηθεί με αξιώσεις, και που απλώς υποβαθμίζει την αρχική αξία του τίτλου.
Αυτή η κατρακύλα των, κατ’όνομα διδακτορικών, αποτελεί προφανώς απόρροια της τάσης υποβάθμισης των πάντων, θα πρόσθετα κατ’εξοχήν στην Ευρώπη, και της κατακόρυφης πτώσης, σ’αυτήν, της ποιότητας της εκπαίδευσής της στην κλίμακα PIZA.
Ειδικότερα, στο χώρο της οικονομίας, και όχι μόνο, αλλά σαφώς στην Ελλάδα, ακόμη και ανακοινώσεις από αρμόδιες πηγές συγχέουν, συχνά, τα πάντα. Αδυνατούν να τοποθετήσουν στη σωστή του βάση την ανάπτυξη, που φυσικά είναι αδύνατον η παρουσία της να αρκείται σε ένα χαμηλό ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ (και συνήθως όχι συνεχούς), που είναι τυχαία, οφείλεται συχνά σε έκτακτη χρηματοδότηση όπως αυτή του Ταμείου Ανάκαμψης, χωρίς συνέχεια, χωρίς πρόγραμμα που να εξασφαλίζει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα οριζόντια και κάθετα, χωρίς τη δυνατότητα να αποδοθεί σε συγκεκριμένη επένδυση και φυσικά χωρίς να διαχέεται στο σύνολο της οικονομίας στηρίζοντας διαρκή αύξηση εισοδημάτων.
Δυστυχώς, η κατάπτωση μιας οικονομίας αρχίζει και εντείνεται με την επιδείνωση της στην ποιότητα εκπαίδευσής της. Ασφαλώς και δεν είναι οι νέοι μας, υπεύθυνοι για τη θλιβερή κατάσταση που, με την πάροδο του χρόνου, γίνεται μη αντιστρέψιμη, αφού στο εξωτερικό, με σοβαρές σπουδές, πολύ συχνά, κυριαρχούν. Αντιθέτως, ήταν αναμενόμενο στην Ελλάδα, να συμπαρασυρθεί και η εκπαίδευση (αρχίζοντας φευ από το δημοτικό) όπου η πατριωτικού περιεχομένου διδασκαλία αποκρύπτεται, διότι εξισώνεται με ακροδεξιές και φασιστικές τάσεις, και όπου ακόμη, υπερτερούν οι προσπάθειες εξεύρεσης του τελικού αριθμού των φύλων.
Η βιομηχανία των διδακτορικών διπλωμάτων
Reviewed by trinity
on
Οκτωβρίου 24, 2026
Rating:
Reviewed by trinity
on
Οκτωβρίου 24, 2026
Rating:


Δεν υπάρχουν σχόλια