Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017

Η ΑΤΙΜΩΡΗΤΗ ΕΣΧΑΤΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ γράφει η Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη 21.03.2017

Η ΑΤΙΜΩΡΗΤΗ ΕΣΧΑΤΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ
γράφει η Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη           21.03.2017
========================================
            Ένα βίντεο, του οποίου το περιεχόμενο  καταλύει εν ψυχρώ το Σύνταγμα και τη Δημοκρατία, κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο, από τις 7.7.2016. Περιγράφει με αδιανόητες λεπτομέρειες το τι, ακριβώς, διαδραματίστηκε το  βράδυ του μοιραίου δημοψηφίσματος. Παρότι πρόκειται για σοβαρότατες συνταγματικές εκτροπές, που διώκονται αυτεπαγγέλτως,  από όσο νωρίζω, δεν έχουν  κινητοποιήσει τις εισαγγελικές αρχές[1].    
            Ο ελληνικός λαός, που ψήφισε ΟΧΙ στο δημοψήφισμα, με ποσοστό 62%, πληροφορείται μέσα από το ανατριχιαστικό περιεχόμενο αυτού του βίντεο, ότι:
* Η επιλογή του  κρίθηκε  απαράδεκτη, όχι μόνον από  την Κυβέρνηση Συριζανέλ, αλλά και από  το σύνολο  της μνημονιακής αντιπολίτευσης. Με ψυχική ομοφωνία, λοιπόν,  οι νυν και μελλοντικοί κυβερνήτες  του ελληνικού λαού συνωμοτούν στην πλάτη του, αναζητώντας εναγωνίως  "λύση" για το πως θα ποδοπατήσουν την εκφρασμένη, μέσω της  ψηφοφορίας, θέλησή του.  Το πως, δηλαδή, και πάντως με ταχύτατες  διαδικασίες, για να προλάβουν την αναγγελία των επίσημων αποτελεσμάτων της ψηφοφορίας, θα χαλκεύσουν τη   μετάλλαξη του ΟΧΙ σε ΝΑΙ.
* Εναντίον της λαϊκής θέλησης,   συμπαρατάχθηκαν εκείνο το βράδυ, χωρίς   αναστολές, (όπως, τουλάχιστον προκύπτει από τις σχετικές δημόσιες εξομολογήσεις του κ. Μεϊμαράκη)  εκτός από την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση,   και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο οποίος  συναινεί  να συνδράμει με το κύρος του  την επιχείρηση εξαπάτησης του  ελληνικού λαού.
* Πράγματι, στις "κρίσιμες  εκείνες ώρες", (κατά τα λεγόμενα πάντοτε του κ. Μεϊμαράκη στο πλαίσιο της  περί ης ο λόγος συνέντευξης), σύσσωμη η πολιτική ηγεσία ζητά τη συμπαράσταση του προέδρου της Δημοκρατίας, για να συντελεστεί η πρωτοφανής νοθεία του εκλογικού αποτελέσματος, και να γίνει το ΟΧΙ, ΝΑΙ. Και όπως προκύπτει από τα λεγόμενα του κ. Μεϊμαράκη, η βοήθεια προσφέρθηκε αμέριστη από τους θεσμούς (δηλαδή τους δανειστές) και τους ξένους, που συμμάχησαν με τους πολιτικούς μας, και με τον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, για να διαστρεβλωθεί η βούληση του λαού, να νοθευτεί το εκλογικό αποτέλεσμα, και να μην τολμήσει να  σηκώσει κεφάλι ο εξαθλιωμένος λαός. 
            Ο κ. Μεϊμαράκης,  έκανε τις παραπάνω αυτές δηλώσεις, χωρίς φόβο και πάθος, και με μεγάλη άνεση όπως φαίνεται στο βίντεο, γιατί ήταν προφανώς πεπεισμένος  για την απόλυτη ορθότητά τους (όπως, ακριβώς, και ο Ζαρατούστρας). Περιττό, βέβαια να υπογραμμιστεί  ότι ο κ. Μεϊμαράκης δεν εκφράζει μόνο τις προσωπικές του απόψεις, αλλά και αυτές του συνόλου  της πολιτικής ηγεσίας του τόπου μας, που συμπίπτουν απολύτως με τις δικές του. Που σημαίνει ότι οι πατέρες του Έθνους δεν έχουν ουδεμία αμφιβολία για το αναφαίρετο  δικαίωμά τους  να αποφασίζουν για τη ζωή και το θάνατο των υπηκόων τους, αδιαφορώντας αν με την ψήφο τους  οι υπήκοοι έχουν εκφράσει δυναμικά την κατά 100% διαφορετική προτίμησή τους.
            Κάτω από το πρίσμα  των δραματικών αυτών γεγονότων, που συνέβησαν το βράδυ του δημοψηφίσματος, μπορούν να εξηγηθούν πολλές εξελίξεις, φαινομενικά ανεξήγητες.
            Καταρχήν, υπάρχει σύμπνοια  ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, για το ότι τα μνημόνια, και η πιστή εφαρμογή τους, αποτελεί μονόδρομο. Έτσι, διατυπώνονται διάφορες απόψεις, εμφανώς παράλογες, που ωστόσο θεωρούνται εξ' ορισμού ορθές, όπως αναφέρονται αμέσως παρακάτω:
-Ότι, δηλαδή,  η σταδιακή υιοθέτηση των ολοένα και πιο εγκληματικών απαιτήσεων των δανειστών, που να υπενθυμίσω ότι δεν υπάρχει προηγούμενο χώρας στις οποίες να έχουν εφαρμοστεί, αναγνωρίζεται  ως "πρόοδος".
-Ότι συμφωνούν κυβέρνηση και αντιπολίτευση, για το ότι η "καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις είναι καταστρεπτική", που σημαίνει ότι  πρέπει να αποδεχόμαστε, χωρίς συζήτηση, όλες τις παράλογες απαιτήσεις των δανειστών και από κοινού μαζί τους να τις επιβάλλουμε ως  δήθεν  "μεταρρυθμίσεις" στον άμοιρο ελληνικό λαό.
-Ότι, κυβέρνηση και αντιπολίτευση οραματίζονται την έλευση της ανάπτυξης, που δήθεν παρεμποδίζεται από τις καθυστερήσεις στη διαπραγμάτευση. Το άλλοθι, έτσι, των καθυστερήσεων συσκοτίζει τον σταθερό κατήφορο  του συνόλου των αναπτυξιακών δεικτών, καθώς και την Ελλάδα που μετουσιώνεται με ταχύτατους ρυθμούς σε κρανίου τόπο. 
            Οι παραπάνω αυτές διαπιστώσεις καταλήγουν, αναπότρεπτα, στο τραγικό συμπέρασμα  ότι "το εγκληματικό  πρόγραμμα που μας επιβάλλουν οι θεσμοί, είναι  δήθεν για το καλό μας"!!!!
            Με τις συνθήκες αυτές, που δεν συναντιούνται ούτε σε τριτοκοσμικές οικονομίες, με δικτατορικό καθεστώς, αναρωτιέται κανείς  σε ποιά  υπόληψη και  σε τι σεβασμό μπορεί να ελπίζει να συγκεντρώσει, στον ευρωπαϊκό και διεθνή στίβο, η Ελλάδα μας,  της οποίας οι ηγέτες  αδίστακτα επαίρονται, και μάλιστα δημόσια, για το ότι ήταν απαραίτητο να μεταλλάξουν το ΟΧΙ της λαϊκής θέλησης σε ΝΑΙ "επειδή με το ΟΧΙ η Ελλάδα πήγαινε στα βράχια", (ενώ προφανώς με το ΝΑΙ θα σωζόταν!). Αλλά, και τι  εμπιστοσύνη να μπορεί να  κερδίσει, διεθνώς, η κατακαημένη Ελλάδα,  όταν θεωρείται από τους ίδιους τους ηγέτες της ανάξια να έχει δική της γνώμη και γι' αυτό οφείλει  να υφίσταται τις μαρτυρικές λύσεις που της επιβάλλουν οι δανειστές και που  τις ενστερνίζονται οι πολιτικοί της;
            Δυστυχώς, όμως, η νοθεία αυτή που συντελέστηκε στο  αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, και που κατέλυσε το Σύνταγμα, έχει και άλλη όψη, τραγικότερη ίσως   από την πλευρά των συνεπειών της. Εννοώ ότι χάρη στο "σύνδρομο του Θεού" με το οποίο τόλμησαν οι πολιτικοί μας  ηγέτες να ακυρώσουν το ΟΧΙ και να το εμφανίσουν ως ΝΑΙ, καταδίκασαν το λαό σε αργό και βασανιστικό θάνατο, φράζοντας έτσι τη μοναδική  ελπίδα επιβίωσής του, την οποία ο ίδιος είχε σοφά επιλέξει. Οι ευθύνες, που ανέλαβαν οι  πολιτικοί μας, με το πραξικόπημα της νύχτας του δημοψηφίσματος, είναι τεράστιες, και επιπλέον δεν μετριάζονται από καμιά δικαιολογία. Γιατί, αλήθεια, με βάση ποιά ακριβώς συμπεράσματα συγκριτικών μελετών (που δεν έγιναν ποτέ) ο κ. Μεϊμαράκης αποφάνθηκε (εκ μέρους ολόκληρου, σχεδόν, του πολιτικού φάσματος της χώρας) ότι....με το ΟΧΙ "πηγαίναμε στα βράχια";;; Ο κ. Μεϊμαράκης προφανώς μετέφερε την ουσιαστική απαγόρευση σοβαρής συζήτησης, σχετικά με  την πρόκριση άλλου δρόμου εκτός των μνημονίων, που όπως είναι γνωστό επιβάλλεται από τα ΜΜΕ, ύστερα από κυβερνητικές προτροπές, ενώ παράλληλα  αγνοούνται προκλητικά όλες οι μελέτες -προτάσεις και υποδείξεις σοβαρών οικονομολόγων Ελλήνων και ξένων,  μεταξύ των οποίων και πολλών με Νόμπελ (για ότι ήθελε να σημαίνει αυτό), που βάσιμα υποστηρίζουν την ανάγκη άμεσης εγκατάλειψης της "ευρωζώνης". Συνεπώς, το ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ  συναίνεσε  ταυτόχρονα και στην προϊούσα εξαθλίωση του ελληνικού λαού, αλλά και στην εξαφάνιση της Ελλάδας από το πρόσωπο της Γης, αν παραμείνει με τα μνημόνια.
            Και, έτσι, φθάνουμε στην άκρη του νήματος, όπου τίθεται ένα  ερώτημα, χωρίς προς το παρόν απάντηση: δηλαδή, "με  ποιούς θα επιχειρηθεί η απαραίτητη αλλαγή;"- μπορεί να στηριχθούν ελπίδες σε  έξοδο που θα επιχειρηθεί με τους ίδιους εκείνους πολιτικούς, που ποδοπάτησαν τη λαϊκή θέληση και που συνεργάζονται με τους δανειστές για την εφαρμογή αυτού του  εξαθλιωτικού και, κυρίως, αδιέξοδου  προγράμματος;; Το δράμα είναι ακριβώς  ότι  το ελληνικό  πρόβλημα, δεν φαίνεται να έχει  λύση.
            Ωστόσο,  θα πρέπει με κάθε τρόπο να βρεθεί λύση, γιατί, διαφορετικά,  η γενικευμένη βία κινδυνεύει να είναι η διάδοχος κατάσταση σε μια  Ελλάδα που καταποντίζεται αβοήθητη.                 

           




           




[1] Πρόκειται για ένα  πρωτοφανούς  περιεχομένου  βίντεο, που αναφέρεται σε   συνομιλία/ συνέντευξη του Βαγγέλη Μεϊμαράκη  με τον Νίκο Χατζηνικολάου (7.7.2016 στο REAL FM).

Σάββατο, 11 Μαρτίου 2017

Αρνητικά Επιτόκια- Η απόλυτη απελπισία αυτοσχεδιάζει την οικονομία* Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη 5/2016

Αρνητικά Επιτόκια- Η απόλυτη απελπισία αυτοσχεδιάζει την οικονομία*
Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη                          5/2016


Εισαγωγή

Στη σημερινή εισήγησή μου αποφάσισα να ασχοληθώ με ένα επίκαιρο θέμα, την σχετικά πρόσφατη απόφαση της ΕΕ[1] να εφαρμόσει ένα πρωτοφανές οικονομικό μέτρο. Πρόκειται για την εφαρμογή αρνητικών επιτοκίων, στις καταθέσεις των τραπεζών, που είναι καταρχήν ακατανόητο μέτρο για τους οικονομολόγους[2]. Συγκεκριμένα, με βάση αυτή την απόφαση, οι ευρωπαίοι πολίτες, που θα εναποθέτουν την αποταμίευσή τους στις εμπορικές τράπεζες της Ευρώπης, όχι μόνο δεν θα ανταμείβονται με επιτόκιο, που θα έχει θετικό πρόσημο, όπως  αυτό αποτελούσε τον κανόνα  ως σήμερα, αλλά επιπλέον θα πρέπει οι ίδιοι οι καταθέτες να καταβάλλουν επιτόκιο με αρνητικό πρόσημο, στις τράπεζες, για τη φύλαξη των χρημάτων τους.  Αυτό το απίστευτο μέτρο,   καταργεί την πεμπτουσία της αποταμίευσης και επιφέρει αναστάτωση και χωρίς προηγούμενο αναθεώρηση ολόκληρης της νομισματικής θεωρίας και πολιτικής, αλλά και του περιεχομένου των βασικών εννοιών και αρχών της οικονομικής επιστήμης. Είναι μέτρο απελπισίας, και αυτοσχεδιασμού, που απομακρύνεται από τις βασικές αρχές της οικονομίας και που προσπαθεί να ξεπεράσει  την αποτυχία των χαμηλών και πολύ χαμηλών επιτοκίων να αποδώσουν το ζητούμενο, δηλαδή την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Το παράδοξο εξάλλου αυτό μέτρο βρίσκεται στην προέκταση της γνωστής δήλωσης του Mario Draghi,  προέδρου της ΕΚΤ, τον Ιανουάριο του 2016,  ότι "δεν υπάρχουν όρια" σε αυτά που θα πράξει, προκειμένου να επιτύχει τους στόχους, που έθεσε για τη θητεία του. Η ΕΚΤ είναι η πρώτη τράπεζα που εφάρμοσε αυτό το μέτρο, ήδη εδώ και ένα χρόνο. Είναι, επομένως, αναγκαίο να διερευνηθεί η σημασία, τα αίτια και οι συνέπειες αυτού του ευρωπαϊκού παραλογισμού, που θα επιχειρηθεί στο Μέρος Ι της εισήγησής μου,  καθώς και του κατά πόσο θα επιτύχει  η ΕΕ εισάγοντας αυτόν τον νεολογισμό στα κράτη-μέλη της, που θα αποτελέσει το Μέρος ΙΙ.

Μέρος Ι.  Σημασία, αίτια και προεκτάσεις της προσφυγής στο ανορθόδοξο αυτό μέτρο των αρνητικών επιτοκίων

 1. Τι σημαίνουν "αρνητικά  επιτόκια

Πρόκειται για μη συμβατικό οικονομικό μέτρο, το οποίο τιμωρεί την αποταμίευση, και αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της συνολικής δαπάνης, δηλαδή της κατανάλωσης και της επένδυσης. Τα αρνητικά επιτόκια, από θεωρητικής άποψης, αποσκοπούν στο να καταστήσουν  φθηνότερο τον δανεισμό,  και να οδηγήσουν έτσι  σε αύξηση της ζήτησης και σε αναθέρμανση της οικονομίας. Και από την πλευρά των αποταμιευτών, αυτοί αποθαρρύνονται να αποταμιεύσουν, καθώς υποχρεούνται  να καταβάλουν κάποιο τίμημα στις τράπεζες, για τη φύλαξή της αποταμίευσής τους. Οι εμπνευστές αυτού του μέτρου, ελπίζουν επιπλέον  ότι όσοι αποθαρρύνονται να αποταμιεύσουν, εξαιτίας των αρνητικών επιτοκίων, θα στραφούν προς κατανάλωση ή και επένδυση. Αυτό, όμως, δεν είναι διόλου βέβαιο.  Το πιθανότερο είναι, ότι με την  κατάσταση βαθιάς ύφεσης  που επικρατεί στις ευρωπαϊκές οικονομίες θα προτιμήσουν να τα αποθησαυρίσουν, αναμένοντας ευνοϊκότερες εξελίξεις. Διότι αποθησαυρίζοντας θα έχουν μηδενικό επιτόκιο, ενώ καταθέτοντας την αποταμίευσή τους σε τράπεζα θα έχουν αρνητικό επιτόκιο.  Η προτίμηση για αποθησαύριση ενισχύεται και από το γεγονός ότι η πολιτική των αρνητικών τραπεζικών επιτοκίων συνδυάστηκε με αρνητικές αποδόσεις αρκετών κρατικών ομολόγων, το πρώτο εξάμηνο του 2015, ενώ, ταυτόχρονα,  τα αίτια αυτών των αρνητικών αποδόσεων ενισχύουν προβλέψεις για μελλοντική συνέχισή τους. Πρόκειται για ομόλογα με πολύ χαμηλό κίνδυνο, τα οποία σε περίοδο υψηλής αβεβαιότητας, όπως η παρούσα,  είναι περιζήτητα, ενώ η προσφορά τους είναι περιορισμένη. Τον Φεβρουάριο του 2015 πουλήθηκαν κρατικά ομόλογα αξίας $7 τρισεκατομμυρίων, που είχαν αρνητική απόδοση[3].  Πρόσθετοι λόγοι, που θα μπορούσαν να ερμηνεύσουν το ανορθόδοξο αυτό μέτρο των αρνητικών επιτοκίων είναι ο ανώμαλα χαμηλός πληθωρισμός ή και αντιπληθωρισμός, καθώς και η απόφαση της ΕΚΤ να αγοράσει κρατικά ομόλογα, με αυστηρά κριτήρια επιλογής, σε σύνολο  € 1.100.000.000.000, και με ρυθμό € 60 δις το μήνα. Η επιχείρηση αυτή θα ενισχύσει τις χαμηλές αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, καθώς και τα αρνητικά επιτόκια.
Το μέτρο των αρνητικών επιτοκίων, εκτός από το ότι στρέφεται εναντίον της αποταμίευσης, στρέφεται όμως και εναντίον των τραπεζών, που τιμωρούνται επειδή συσσωρεύουν και  δεν δανείζουν αρκετά, ενώ χάρις στα αρνητικά επιτόκια ελπίζεται ότι θα αυξήσουν τα δάνεια για επένδυση και κατανάλωση. Η υπόθεση, όμως, αυτή που προϋποθέτει αφενός επαρκείς  καταθέσεις στις τράπεζες, σε πείσμα των αρνητικών επιτοκίων, που θα υποχρεούνται να πληρώσουν οι καταθέτες και αφετέρου τη θέληση των τραπεζών να αυξήσουν τα δάνεια προς τους ιδιώτες, δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα επαληθευτεί, και τούτο για δύο κυρίως, λόγους:
-Πρώτον, διότι οι ιδιώτες αποταμιευτές, επειδή το πιθανότερο είναι ότι θα προτιμήσουν την ανέξοδη αποθησαύριση, από την  έστω και χαμηλού κόστους  τοποθέτηση των χρημάτων τους στις τράπεζες,  θα περιορίσουν έτσι τις καταθέσεις, που είναι η βάση του δανεισμού, και
-Δεύτερον, διότι οι τράπεζες, πιθανότατα, θα είναι λιγότερο διατεθειμένες να χορηγούν δάνεια από ότι πριν από το μέτρο των αρνητικών επιτοκίων, σε περίπτωση που θα περιοριστεί το κέρδος τους, ανάμεσα σε αυτά που θα εξασφαλίζουν από τις  πιθανότατα μειωμένες  καταθέσεις, και αυτά που θα χάνουν από την παροχή δανείων[4]. Το κέρδος των εμπορικών τραπεζών, εξάλλου, θα περιορίζεται και επειδή, τώρα, υποχρεούνται να καταβάλουν στην κεντρική Τράπεζα αρνητικό επιτόκιο, για το ποσοστό  εκείνο των καταθέσεών τους που υπερβαίνει αυτό που υποχρεωτικά διατηρούν σε αυτήν. Και το συμπληρωματικό αυτό μέτρο αποβλέπει, επίσης,  στην ενθάρρυνση της χορήγησης δανείων, από τις εμπορικές τράπεζες σε ιδιώτες, σε αντίθεση με τη διατήρηση των διαθεσίμων τους σε κατάσταση  ρευστότητας στην κεντρική Τράπεζα.

Εκτός από τα αρνητικά επιτόκια των κρατικών ομολόγων, το ανορθόδοξο μέτρο επεκτείνεται και σε τίτλους  ιδιωτικού ευρωπαϊκού χρέους, αξίας 65 δισεκατομμυρίων ευρώ[5]. Τι μπορεί να επιδιώκουν οι ιδιώτες, τοποθετώντας τις οικονομίες τους σε τίτλους, που απαιτούν την καταβολή κάποιου ποσού για φύλακτρα; για ασφάλεια; Και το κυριότερο σχετικό ερώτημα είναι,  αν εκτιμούν ότι πρόκειται για παροδική ή για μόνιμη κατάσταση.


2. Τα αίτια της προσφυγής στην επιβολή αρνητικών επιτοκίων

Ποιοί, όμως, είναι οι λόγοι, που θεωρήθηκε επιβεβλημένη η εφαρμογή ενός τόσο παράλογου, καταρχήν, οικονομικού μέτρου; Πρόκειται κυρίως για  :

A. Την αποτυχία της ΕΕ-Ευρωζώνης

Καθώς το αφύσικο αυτό μέτρο φαίνεται να άρχισε, ουσιαστικά, από την Ευρώπη[6], η προσπάθεια διερεύνησης των αιτίων του είναι λογικό να εκκινήσει από την κατάσταση που επικρατεί σε αυτήν. Καθώς πρόκειται για μέτρο απόγνωσης, που αναζητεί έστω και μη  συμβατική λύση σωτηρίας, μέτρο  που  επιλέγεται από θεσμούς και ιδιώτες, προκειμένου να διασφαλίσουν την αποταμίευσή τους, έστω και  με την παραίτησή τους από τη λήψη θετικού επιτοκίου, έστω και με τη συναίνεσή τους να δεχθούν αρνητικό επιτόκιο. Αυτό το αρνητικό επιτόκιο καλείται να αντιμετωπίσει τις συνθήκες ανώμαλα χαμηλού πληθωρισμού, αντιπληθωρισμού και ύφεσης, σε συνδυασμό με πτώση του γενικού επιπέδου των τιμών, φαινόμενα  που επικρατούν στην Ευρώπη, σε μακρόχρονη βάση. Ο στόχος του είναι, κυρίως,   να πείσει τις εμπορικές τράπεζες να χορηγούν  δάνεια σε ιδιώτες, αντί να συσσωρεύουν τα διαθέσιμά τους στην ΕΚΤ,  όπου ήδη, όπως ανέφερα παραπάνω,  υποχρεούνται να καταβάλλουν και οι ίδιες αρνητικό επιτόκιο. Κάποια μορφή λογικής, που εμπεριέχεται στην επιβολή αρνητικών επιτοκίων αναφέρεται σε περιόδους πτώσης του γενικού επιπέδου των τιμών, οπότε ο οφειλέτης, που δανείστηκε με θετικό επιτόκιο καταγράφει απώλειες, ενώ ο δανειστής έχει επιπλέον κέρδος και πέραν του θετικού ονομαστικού επιτοκίου, μέσω της αύξησης του πραγματικού επιτοκίου που καρπώνεται . Συνεπώς, σε περιόδους  μείωσης των τιμών, οι καταθέτες, έστω και αν υποχρεούνται να καταβάλουν στις τράπεζες αρνητικό επιτόκιο, καρπώνονται τελικά την αύξηση της αγοραστικής δύναμης, που απέκτησαν στο μεταξύ οι καταθέσεις τους. Είναι, ακριβώς, η περίπτωση της ΕΕ, η οποία έχει περιέλθει σε φάση ύφεσης και πτώσης τιμών. Τα αρνητικά επιτόκια, εξάλλου, αποσκοπούν στην αντιστροφή, στην Ευρώπη, του αντιπληθωρισμού σε πληθωρισμό. Να παρατηρηθεί, σχετικά, ότι ολόκληρο το οικοδόμημα της ΕΕ, και κυρίως αυτό της Ευρωζώνης είναι δομημένο έτσι, που να προστατεύει το κοινό νόμισμα από πληθωρισμό, ενώ προφανώς, θεωρήθηκε από  τους ιδρυτές του ότι δεν κινδύνευε από αντιπληθωρισμό, ενώ ήδη η Ευρώπη επιθυμεί να έχει περισσότερο πληθωρισμό.
Η προσφυγή  της ΕΕ σε αυτό το πρωτόγνωρο μέτρο, δηλαδή στα αρνητικά επιτόκια, μαρτυρεί αναμφίβολα την αδυναμία της να  αντιμετωπίσει τα πολυάριθμα  και συσσωρεμένα προβλήματά της, με τη βοήθεια παραδοσιακών οικονομικών μέτρων. Τα προβλήματα της Ευρώπης, συνοπτικά, αναφέρονται στις συνέπειες που έχει η ολοκληρωτική αθέτηση του συνόλου των αρχικών υποσχέσεων της στους ευρωπαίους πολίτες, και που ήταν η εξασφάλιση ταχέων ρυθμών ανάπτυξης, η σύγκλιση των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών προς τις περισσότερο αναπτυγμένες, η πλήρης απασχόληση και η δικαιότερη κατανομή του ευρωπαϊκού εισοδήματος.    Η σύγκλιση των οικονομιών, που θα ήταν αυτόματη, σύμφωνα με τις αβάσιμες δοξασίες των νεοφιλελεύθερων, όχι μόνον δεν υλοποιήθηκε, αλλά επιπλέον το χάσμα ανάμεσα στον πλούσιο Βορρά και στο φτωχό Νότο διευρύνεται συνεχώς. Δεν υλοποιήθηκαν, επίσης οι υποσχέσεις για πλήρη απασχόληση και για επίτευξη ταχύρρυθμης ανάπτυξης. Αθετήθηκε επίσης η υπόσχεση της Ευρώπης, για δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος, αφού οι ανισότητες κορυφώνονται εξαιτίας της συγκέντρωσης του πλούτου σε ολοένα λιγότερα χέρια ολιγαρχών. Ωστόσο, στο έντονα  παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον της  ΕΕ, που συνδυάζει ταυτόχρονα τις ακραίες δογματικές απόψεις των φιλελεύθερων και τις συνέπειες της χαώδους δραστηριότητας του χρηματιστηριακού καπιταλισμού, αυτό που έχει πρωτεύουσα  σημασία, για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της οικονομίας της είναι οι αριθμοί και όχι τα δεδομένα της  πραγματικής οικονομίας. Τα κέρδη των χρηματιστηρίων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων έδιναν, για χρόνια το στίγμα της απατηλής επιτυχίας, ενώ παράλληλα υπήρχε έκδηλη αδιαφορία για το βαθμό ευημερίας των ευρωπαίων πολιτών, για την απίσχναση της εφαρμοζόμενης δημοκρατίας, για τον ευρωσκεπτικισμό που κορυφώνονταν, για την προϊούσα μείωση της αλληλεγγύης και της συνοχής στην  Ευρώπη. Η εισαγωγή του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, όχι μόνο δε βελτίωσε τη λειτουργία των οικονομιών των κρατών-μελών, αλλά επιπλέον επιδείνωσε την κατάστασή τους και έκανε πλήρως συνειδητή την ύπαρξη αδιεξόδου στην Ευρώπη.

Η Ευρώπη προσπάθησε,  να αντιδράσει εναντίον της ζοφερής κατάστασης της οικονομίας της, με μέτρα νομισματικής πολιτικής, τα οποία όμως δεν απέδωσαν. Η ευρωπαϊκή οικονομία βυθίζεται, εξακολουθητικά,  σε χρόνια ύφεση, η οποία κατά περιόδους εντείνεται με συμπτώματα αντιπληθωρισμού και πτώση τιμών σε βασικά προϊόντα. Η ανεργία παραμένει υψηλή και σε αρκετές οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου πολύ υψηλή, ενώ η ροπή για επένδυση είναι ασθενική και συνεπώς ανεπαρκής για να αναζωογονήσει την οικονομία. Οι ετήσιες  προβλέψεις για το  ρυθμό της  ανάπτυξης   αναθεωρούνται, συνεχώς, καθώς  οι πραγματικές τιμές είναι κατώτερες των προβλέψεων. Να σημειωθεί, σχετικά, ότι μόλις το 2015, το εισόδημα των 19 οικονομιών της Ευρωζώνης έφθασε το αντίστοιχο επίπεδο των πρώτων μηνών του 2008[7]. Ο κυρίαρχος λόγος της μακρόχρονης  αδυναμίας ανάκαμψης της ΕΕ-Ευρωζώνης είναι, αναμφισβήτητα, η επιβολή λιτότητας, που από μέτρο βραχυχρόνιο  υιοθετήθηκε από την ΕΕ ως μακροχρόνιο και χωρίς ημερομηνία λήξης. Πρόσφατα προστέθηκαν και άλλοι σοβαροί λόγοι, που δυσχεραίνουν την ανάκαμψη της Ευρώπης,  όπως οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου, η μείωση των αναπτυξιακών ρυθμών της Κίνας και άλλων αναδυόμενων οικονομιών,  η  εμφάνιση πολυάριθμων ενδείξεων κόπωσης της Γερμανίας, που λειτουργεί ως ατμομηχανή της Ευρώπης, αλλά και η άνοδος ακροδεξιών κομμάτων, στην Ευρώπη, τροφοδοτούν απαισιόδοξες  προβλέψεις για το μέλλον της. Στο  ζοφερό ευρωπαϊκό τοπίο θα πρέπει να συνυπολογιστούν και  οι συνεχείς αποτυχίες των στόχων της.  Παρότι ένας από τους κυρίαρχους στόχους της ήταν ο περιορισμός του δημοσίου χρέους, στην Ευρώπη, το χρέος  αντιθέτως ανέρχεται συνεχώς, σε πείσμα της στραγγαλιστικής λιτότητας, που εφαρμόζεται αδιαλείπτως.

Είναι, συνεπώς, δύσκολο, με βάση την απογοητευτική αυτή κατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας,  να ερμηνευτεί η αισιοδοξία του Mario Draghi ότι τα αρνητικά επιτόκια θα "κάνουν το θαύμα". Και δεν είναι ο μόνος που φαίνεται να πιστεύει στην αποτελεσματικότητα αυτού του μέτρου, αλλά και  αρκετές οικονομίες που ήδη το εφάρμοσαν[8]. Η δικαιολογημένη αμφιβολία, για την επιτυχία των αρνητικών επιτοκίων να αναζωογονήσουν την ευρωπαϊκή οικονομία, τροφοδότησε  φήμες, για το ότι ο κρυφός  στόχος των επιτοκίων  δεν είναι αυτός που επίσημα εμφανίζεται, αλλά η έναρξη πορείας για την  κατάργηση του χρήματος και την αντικατάστασή του από πλαστικό[9]. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι:
-Στη Γαλλία έχει απαγορευτεί κάθε συναλλαγή σε μετρητά, που υπερβαίνει τα 1000 ευρώ.
-Στην Ισπανία απαγορεύεται συναλλαγή σε μετρητά που υπερβαίνει 2.500 ευρώ
-Η Ουρουγουάη έχει απαγορεύσει συναλλαγές σε μετρητά, που υπερβαίνουν 5.000 ευρώ[10] .



Β.  Την  πρόβλεψη για μηδενική ανάπτυξη

Εκτός από τη λιτότητα, που αν και αποτελεί την πάγια μακροοικονομική πολιτική της Ευρώπης, που την καταδικάζει σε βαθιά ύφεση, θα ήταν θεωρητικά δυνατόν να μεταβληθεί, με απόφαση των κρατών-μελών, φαίνεται να υπάρχει   κάτι  πολύ σοβαρότερο,  που δεν περιορίζεται στην Ευρώπη και που η αντιμετώπισή του είναι εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Πρόκειται για την επάνοδο στο παγκόσμιο σκηνικό, με επίκεντρο την βεβαρημένη περίπτωση της Ευρώπης[11], της θεωρίας του Alvin Hansen[12], την οποία επικαιροποιεί ο Larry Summers[13]. Η θεωρία αυτή,  δικαιολογεί απολύτως  την πρόβλεψη  των αγορών για πολύ χαμηλό πληθωρισμό, και πολύ χαμηλά επιτόκια για πολλά χρόνια: 1% πληθωρισμό και 1% επιτόκιο. Πρόκειται για τη θεωρία της χρόνιας ύφεσης, η οποία προβλέπει ότι οι αναπτυγμένες οικονομίες είναι πιθανόν να υποφέρουν, πέρα από τις συνέπειες της κρίσης του 2007, και από σημαντική ανισορροπία μεταξύ της ροπής για αποταμίευση, η οποία υπερβαίνει την αντίστοιχη της επένδυσης. Η ανισορροπία αυτή, πιέζει τα επιτόκια προς τα κάτω, και όταν αγγίξουν πολύ χαμηλά επίπεδα, η νομισματική πολιτική δεν είναι πια σε θέση να τα επηρεάσει, οπότε  η οικονομία εισέρχεται σε μακροχρόνια ύφεση[14]. Πρόκειται, για τη γνωστή παγίδα ρευστότητας[15], η οποία εμφανίζεται σε περιόδους έντονης ύφεσης, και στην οποία το επιτόκιο έχει πέσει σε τόσο χαμηλό επίπεδο, ώστε οι σχετικές προβλέψεις των ατόμων αρνούνται να δεχθούν περαιτέρω μείωσή του. Πρόσφατη μελέτη[16] αποδεικνύει ότι στο διάστημα των τελευταίων 30 ετών τα πραγματικά επιτόκια, τόσο  στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες,  μειώθηκαν κατά περίπου 4.5 ποσοστιαίες μονάδες.  Η μείωση αυτή οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, που μερικοί λειτουργούν ως φαύλοι κύκλοι, όπως είναι οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, και  κυρίως οι μεταβολές προτίμησης για αποταμίευση και επένδυση, που προκλήθηκε από την υπεραφθονία της αποταμίευσης και παράλληλα της απροθυμίας για  επένδυση.  Οι παράγοντες που προκάλεσαν αυτή την ανισορροπία, προβλέπεται ότι θα επιδρούν στα επιτόκια, διατηρώντας τα χαμηλά και ενδεχομένως αρνητικά, για πολλά ακόμη χρόνια από σήμερα.
Η προοπτική ενός κόσμου χωρίς ανάπτυξη είναι τρομακτική[17], και τα αρνητικά επιτόκια μπορεί να εκληφθούν ως "η  τιμή του φόβου"[18]. Φωτογραφίζει κοινωνίες, στις οποίες η επόμενη γενιά θα εξασφαλίζει μικρότερο βαθμό ευημερίας από την αμέσως προηγούμενη.  

3. Αρνητικά επιτόκια και οικονομική θεωρία

Η εισδοχή των αρνητικών επιτοκίων στα πλαίσια της γενικής  οικονομικής θεωρίας, ιδίως όταν αυτά εκλαμβάνονται, ως διαρκές και όχι ως παροδικό  φαινόμενο, συναντά ανυπέρβλητες δυσκολίες. Και τούτο, επειδή το επιτόκιο είναι ένα νομισματικό φαινόμενο, το οποίο προσδιορίζεται από 4 παράγοντες[19]:
* Την προτίμηση του χρόνου (time preference): τα άτομα δεν αποδίδουν ίση σπουδαιότητα στην παρούσα και στη μελλοντική κατανάλωση. Η προτίμηση του χρόνου δηλώνει τη  δυσαρέσκειά τους όταν αναγκάζονται να αναβάλουν για το μέλλον, μια ικανοποίηση που θα μπορούσε να  πραγματοποιηθεί χωρίς  καθυστέρηση, και ακριβώς η καθυστέρηση αυτή ανταμείβεται με το επιτόκιο . Στην περίπτωση αρνητικού επιτοκίου, αντιστρέφεται η παραπάνω λογική, που παύει να είναι λογική: τα άτομα, προτιμούν τη μελλοντική από την παρούσα κατανάλωση, και για να την εξασφαλίσουν δέχονται να καταβάλουν κάποιο τίμημα: τον αρνητικό τόκο.
*Την οριακή παραγωγικότητα του κεφαλαίου, που είναι η απόδοση μιας επιπλέον μονάδας που επενδύεται. Στην περίπτωση αρνητικού τόκου, το άτομο  θα αναμένει, πιθανότατα, αρνητική οριακή απόδοση του κεφαλαίου, λόγω ύφεσης και χαμηλής ζήτησης για κατανάλωση, και συνεπώς,   δεν θα επενδύσει (η ανισορροπία ανάμεσα σε αποταμίευση ανώτερη της επένδυσης, θα ενταθεί).
*Την αύξηση της ποσότητας του  χρήματος που κυκλοφορεί, και που εξασφαλίζεται από το εκδοτικό προνόμιο των τραπεζών (η αύξηση της ποσότητας του χρήματος, στην περίπτωση αρνητικού επιτοκίου, δεν θα μειώσει περισσότερο το επίπεδό του, και δεν θα αναζωογονήσει την οικονομία).
*Την προτίμηση των ατόμων για  ρευστότητα οποία δεν εκδηλώνεται σε περίπτωση αρνητικού επιτοκίου, εφόσον αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη υπερβολικής ρευστότητας).  
Η διατήρηση, για μακροχρόνιο διάστημα, αρνητικών επιτοκίων, αποτελεί περίπτωση που δεν είναι σε θέση να ερμηνευθεί από τις γενικές αρχές της οικονομίας (από κοινού με πολλές άλλες περιπτώσεις, που δεν υπακούν πια  σε κανόνες, εξαιτίας των ασύμβατων συνεπειών της σχεδόν ταυτόχρονης εισβολής της παγκοσμιοποίησης, της ακραίας νεοφιλελεύθερης έκδοσης και του χρηματιστηριακού σταδίου ανάπτυξης)[20].

  "Μέρος ΙΙ.  Με την  εφαρμογή των αρνητικών επιτοκίων  θα επιτευχθούν οι επιδιωκόμενοι στόχοι;  

Όπως τονίστηκε, ήδη, στην ανάλυση που προηγείται, η προσφυγή στο ανορθόδοξο αυτό μέτρο των αρνητικών επιτοκίων έγινε με κύριο στόχο (όπως τουλάχιστον αναγγέλθηκε επίσημα), την αναζωογόνηση της οικονομίας, ευρωπαϊκής και παγκόσμιας.

1.Η λανθασμένη πρακτική  αποκλεισμού   της δημοσιονομικής πολιτικής

Η αγωνία για το αν οι προσπάθειες αναζωογόνησης της παγκόσμιας οικονομίας, και ειδικότερα της ευρωπαϊκής  θα ευοδωθούν φέρνει στην επιφάνεια μια πολύ σημαντική παράλειψη της μακροοικονομικής  πολιτικής, που υιοθετήθηκε στους κόλπους της ΕΕ. Πρόκειται  για την απόφαση της ΕΕ στα τέλη της δεκαετίας  του '70  να εφαρμόζει αποκλειστικά και μόνο τη νομισματική πολιτική, απορρίπτοντας σχεδόν ολοκληρωτικά τη δημοσιονομική πολιτική. Η μονομερής αυτή επιλογή της ΕΕ έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι από το 1936 είχε, γενικά, αναγνωριστεί η αδυναμία  της νομισματικής πολιτικής να βοηθήσει αποτελεσματικά την οικονομία στη μεγάλη οικονομική κρίση του 1929-33. Είχε ακόμη   συνειδητοποιηθεί,   χάρη στη Γενική Θεωρία του J.M. Keynes, η σημασία της αυξημένης δαπάνης της οικονομίας, για τον έλεγχο των υφέσεων. Εξάλλου, η συνεχής αύξηση των κρατικών δαπανών στο ΑΕΠ των συγχρόνων οικονομιών, επέβαλαν ως απολύτως  απαραίτητη τη συμπλήρωσή της νομισματικής από  τη δημοσιονομική πολιτική.  Ωστόσο, αυτό που μετέβαλε διαρρήδην τον τρόπο λειτουργίας των επί μέρους εθνικών οικονομιών  στα τέλη της  δεκαετίας του '70, είναι η απόλυτη επικράτηση της νεοφιλελεύθερης θεώρησης, που  υποβάθμισε τη σημασία της ζήτησης, προβάλλοντας κυρίως τη σημασία της προσφοράς, και συνεπώς κρίθηκε  περιττή η προσφυγή στη δημοσιονομική πολιτική. Όμως,  δεν ήταν περιττή[21]. Πράγματι, η απόφαση αυτή αποδείχθηκε όχι μόνον λανθασμένη αλλά και εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς οι δυσμενείς παράγοντες, που οδήγησαν την ευρωπαϊκή οικονομία σε χρόνια ύφεση είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν με μόνη τη νομισματική πολιτική. Πολύ περισσότερο, για την περίπτωση που  εδώ εξετάζεται, η  προσφυγή σε χαμηλά και ήδη αρνητικά επιτόκια, ουδόλως υπόσχεται ότι θα είναι αποτελεσματική,  ιδίως που  αυτά εφαρμόζονται  σε οικονομίες, που έχουν υποστεί τις δυσμενείς συνέπειες της χρόνιας λιτότητας και είναι γι αυτό εξαιρετικά προβληματικές. Οι οικονομίες αυτές, για να ορθοποδήσουν, χρειάζονται μια εκ βάθρων αναθεώρηση και αναδιάρθρωση ολόκληρου του οικονομικού συστήματος. Και πιο, συγκεκριμένα, τα σωρευμένα  προβλήματα που εμφανίζουν, θα μπορέσουν να επιλυθούν μόνον, αν αναληφθεί  ευρείας έκτασης προσφυγή σε σωστά επιλεγμένα  μέτρα από αυτά που διαθέτει το οπλοστάσιο της δημοσιονομικής πολιτικής. Αναγνωρίζοντας, ως σοβαρό λάθος, την εγκατάλειψη της δημοσιονομικής πολιτικής, πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν  σήμερα  ότι αν οι κυβερνήσεις απέδιδαν σημασία στη ζήτηση από τη δεκαετία του '70, οι οικονομίες τους θα είχαν χαμηλή υποαπασχόληση, υψηλό εισόδημα και χαμηλό πληθωρισμό[22]. Και ειδικότερα με το πρόβλημα του πληθωρισμού, να σημειωθεί ότι  από τα μέσα της δεκαετίας του '80 αναπτύχθηκε πανικός εναντίον του, ο οποίος και συνέβαλε αποφασιστικά στην τόσο σαθρή οικοδόμηση της ΕΕ-Ευρωζώνης.
  




2. Οι αιτίες που προκάλεσαν τη μακροχρόνια ύφεση ή τη μηδενική ανάπτυξη

Η γενεσιουργός αιτία αυτής  της μακροχρόνιας ύφεσης, που πλήττει κυρίως την Ευρώπη, και όχι μόνο είναι, πιθανότατα, εκτός από τη λιτότητα,  η μη εφαρμογή δημοσιονομικών μέτρων στην οικονομία, επί 45 περίπου χρόνια.  Η απουσία αυτή δημοσιονομικών μέτρων μεταφράζεται, συνοπτικά, στην ελαχιστοποίηση της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία, που σταδιακά οδήγησε στο νέο  μοντέλο  μηδενικής ανάπτυξης της Ευρώπης και του κόσμου, και που χαρακτηρίζεται από υπεραφθονία αποταμίευσης. Αυτή η επικίνδυνη  υπεραφθονία[23] με τις πολλές και ανώμαλες εκφάνσεις της αποτελεί το επίκεντρο των σύγχρονων ανισορροπιών του πλανήτη και επιβαρύνεται, ειδικά στην Ευρώπη, και από την πολιτική λιτότητας. Οι ανισορροπίες αυτές, σε μεγάλο βαθμό, είναι αποτέλεσμα της διεύρυνσης των ανισοτήτων κατανομής εισοδήματος και πλούτου σε πολλά επίπεδα. Καταρχήν,  παρότι, το μερίδιο  των μισθών στο ΑΕΠ εκλαμβάνεται ως σταθερό μέγεθος, μακροχρονίως,  καταγράφει ωστόσο  σημαντική πτώση, κατά την περίοδο 1983-2006, σύμφωνα με σχετικές εκτιμήσεις του ΔΝΤ[24], η οποία  θεωρείται επικίνδυνη για το σύστημα, αφού σε αρκετές περιπτώσεις έχει ξεπεράσει ότι θεωρείται  κρίσιμο σημείο στα πλαίσια της επικρατούσας θεωρίας[25]. Συγκεκριμένα το μερίδιο των μισθών, στις χώρες-μέλη του G7 μειώθηκε  κατά 5.8%, στην περίοδο 1983-2006, και πιο συγκεκριμένα κατά 8.8% στις χώρες-μέλη της ΕΕ[26], κατά 9.3% στη Γαλλία και κατά 13%[27], στην Ελλάδα αντίστοιχα. Παράλληλα, φυσικά το μερίδιο των κερδών διευρύνεται συνεχώς  μέσα  στο ΑΕΠ των αναπτυγμένων οικονομιών,  καθώς τμήματα του εισοδήματος αλλάζουν χέρια και από τους μισθωτούς  κατευθύνονται στους κεφαλαιούχους, από τον συντελεστή εργασία προς το συντελεστή κεφάλαιο. Η ανωμαλία αυτή οφείλεται στο ότι, μετά τη δεκαετία του '80 οι μισθοί υπολείπονται συνεχώς της παραγωγικότητας της εργασίας, που σημαίνει ότι οι μισθωτοί όχι  μόνο δε συμμετέχουν στους καρπούς της προόδου, αν και η παραγωγικότητά τους ανέρχεται και, μάλιστα, με ταχείς ρυθμούς, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις διαπιστώνεται   πτώση των πραγματικών  τους απολαβών. Να υπενθυμίσω ότι, σύμφωνα με την  επικρατούσα οικονομική θεωρία, η εξίσωση του μισθού με την παραγωγικότητα της εργασίας, αποτελεί απαράβατο όρο, για την ομαλή λειτουργία της οικονομίας. Ωστόσο το νεοφιλελεύθερο  Κράτος  παραμένει αδρανές, έτσι που η δήθεν κρατική ουδετερότητα ευνοεί,  ουσιαστικά, τα κέρδη σε βάρος των μισθών.

Μια συμπληρωματική όψη της δημιουργίας ανεξέλεγκτων ανισοτήτων αναφέρεται στην προσωπική κατανομή των εισοδημάτων, όπου οι εξελίξεις υπήρξαν καταιγιστικές μετά την επιβολή της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού:  Το 1% των  πλουσιότερων κατοίκων  της Γης ελέγχει το 45%  περίπου του παγκόσμιου πλούτου….και το 50% των φτωχότερων κατοίκων του πλανήτη καλείται να μοιραστεί το 1% του παγκόσμιου πλούτου. Στο μέλλον προβλέπεται ότι  το ποσοστό ελέγχου του πλούτου της παγκόσμιας ελίτ θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο.

Οι ανεξέλεγκτες  αυτές  ανισότητες  τροφοδοτούν την υπεραφθονία της αποταμίευσης, η οποία αφενός περιορίζει τη ζήτηση, δημιουργώντας  κρίσεις υπερπαραγωγής και αφετέρου δεν διοχετεύεται προς την παραγωγική επένδυση που παραμένει αναιμική, αλλά προς την αποθησαύριση ή τη ζήτηση πολυτελών αγαθών και υπηρεσιών. Πράγματι, όπως είναι γνωστό, η δημιουργία αποταμίευσης αποτελεί την προϋπόθεση για τη διενέργεια επένδυσης, αλλά δεν αποτελεί και εγγύηση για τη δημιουργία της. Ενώ η αποταμίευση εξαρτάται από το ύψος των εισοδημάτων και ενισχύεται από την ανισότητα κατανομής, η ροπή για επένδυση είναι συνάρτηση του κέρδους που αναμένεται από αυτήν. Σε περίοδο πτώσης των τιμών, και με προβλέψεις ότι αυτή  θα συνεχιστεί, η ελαστικότητα προβλέψεων των επιχειρηματιών ισούνται με -1, που σημαίνει ότι όχι μόνον δεν προβλέπουν κέρδος από την επένδυση, αλλά και επιπλέον ζημία, οπότε δεν πρόκειται να επενδύσουν.  Η υπεραφθονία ρευστότητας, εξάλλου, δεν κατευθύνεται πια κυρίως στην απόκτηση χρηματιστηριακών τίτλων, εφόσον η απόδοσή τους  είναι πολύ χαμηλή. Και αναφορικά με τη ζήτηση για κατανάλωση, η δραστική μείωση των μισθών, η ανασφάλεια που επικρατεί παντού, ο περιορισμός των υπηρεσιών του Κράτους Πρόνοιας, αλλά και η υψηλή ανεργία την διατηρεί σε χαμηλά και ανεπαρκή επίπεδα για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης. Και από την πλευρά τους, οι ολιγάρχες που έχουν συσσωρεύσει το μισό περίπου του παγκόσμιου εισοδήματος, έχουν προ πολλού ικανοποιήσει τις βασικές τους ανάγκες και το είδος των υπερπολυτελών αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και η προτίμησή τους για αποθησαύριση δεν αναθερμαίνει την έντονα υφεσιακή οικονομία μέσω ενεργού ζήτησης.

Συμπέρασμα

Η κρίσιμη κατάσταση στην Ευρώπη, καθώς και οι αποτυχίες της μακροοικονομικής της πολιτικής, που βασίζεται ολοκληρωτικά σε μέτρα νομισματικής πολιτικής, απαιτεί τη συμπλήρωσή της και με μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής. Από τα τελευταία αυτά το πιο επείγον είναι η άμεση προσπάθεια αποκατάστασης του  ανεξέλεγκτου πια τρόπου κατανομής του εισοδήματος. Οι εκρηκτικές και  εξαιρετικά επικίνδυνες ανισότητες,  της κατανομής του εισοδήματος των τελευταίων, περίπου 30 ετών, αποτελούν το κυρίαρχο αίτιο, εξαιτίας του οποίου παρεμποδίζεται η ομαλή λειτουργία των ευρωπαϊκών οικονομιών. Εξυπακούεται, βέβαια, ότι η  εξυγίανση πρέπει να αρχίσει από την υποκατάσταση αυτού του  παρανοϊκού μέτρου μόνιμης λιτότητας, με σύστημα αυτόματων διορθωτικών μηχανισμών του οικονομικού κύκλου. Από την ανάλυση προκύπτει ότι χωρίς αναθεώρηση του συνόλου της ευρωπαϊκής μακροοικονομικής πολιτικής, το μέτρο επιβολής αρνητικών επιτοκίων δεν έχει πιθανότητες επίτευξης των στόχων του.


*Η εργασία αυτή γράφτηκε πριν από την εκλογή, στις ΗΠΑ, του Donald Trump. Οι επιλογές του νέου πλανητάρχη προβλέπεται ότι θα αναζωογονήσουν την παγκόσμια οικονομία, ακυρώνοντας έτσι τη σημασία των αρνητικών επιτοκίων και αναβάλλοντας  την έλευση της χρόνιας ύφεσης.








[1] Και την Ιαπωνία
[2] Υπάρχει, βέβαια, η περίπτωση κατά την οποίαν το επιτόκιο είναι κατώτερο του μηδενός, σε περίπτωση που ο πληθωρισμός είναι ανώτερος από το επιτόκιο. Διαφέρει, όμως, μια τέτοια εξέλιξη, διότι είναι συνέπεια συγκυρίας και όχι ενσυνείδητο μέτρο, αλλά και διότι δεν προκαλεί τις πολύ δυσμενείς εντυπώσεις, και την μεγάλη αβεβαιότητα,  της επιβολής αρνητικών επιτοκίων
[3] Bloomberg Quick Take3/5/16
[4] Στην έκθεσή της τον Μάρτιο του 2016 η Bank of International Settlements προειδοποιεί για "μεγάλης έκτασης αβεβαιότητα"
[5] Jacques Adda, "Taux négatifs: le prix de la peur", Alternatives Economiques, no 356 avril 2016
[6] Το μέτρο εμφανίστηκε  για μικρό διάστημα στις ΗΠΑ το 2008, αλλά στη συνέχεια, και από το 2012 εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη. Το 2016 προσχώρησε σε αυτό και η Ιαπωνία
[7] James Kanter, "E.U. lowers growth forecasts amid uncertainty", International New York Times, 4.4.16
[8] Στην Ευρωζώνη, στη Δανία, Ελβετία Σουηδία και Ιαπωνία
[9] Phoenix Capital και αναπαράγεται από Νικόλαο Μπαγιαρτάκη(notification+pdfhecle+facebookmail.com), 6/5/16
[10] Ibidem
[11] Και όχι μόνον, αλλά και της Ιαπωνίας, και του συνόλου σχεδόν των αναπτυγμένων οικονομιών
[12] “Economic Progress and Declining Population Growth”, Προεδρική Ομιλία του  1938
[13] Σε ομιλία του στο ΔΝΤ τον Νοέμβριο του 2013
[14] "Secular depression" κατά τη σχετική ορολογία του Alven Hansen
[15] John Hicks, Capital and growth,Νέα Υόρκη, 1965, σ. 472, Μ. Νεγρεπόντη-Δελιβάνη, Μακροοικονομική Ισορροπία στον Καπιταλισμό και Σοσιαλισμό, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1977, σ.190-1
[16] Staff Working Paper No. 571: Secular drivers of the global real interest rate by­ Lukasz Rachel and Thomas D Smith 11 December 2015
[17] Patrick Artus et Marie-Paul Virard, Croissance zéro,Fayard, 2015, Introduction
[18] Jacques Adda  "Taux négatifs: le prix de la peur", op.cit.
[19] Raymond Barre, Economie Politique,Tome Second, (sous la direction de André Marchal), Presses Universitaires de France, 1956, p. 183 (συνδυασμός των σχετικών θεωρητικών απόψεων του Sir Dennis Robertson- theory of "fonds prêtables"  και  John Bates Keynes-  Rate of Interest, Essays in Monetary Theory,1940)
[20] Maria Negreponti-Delivanis "La dévalorisation de la théorie économique dans le nouvel ordre économique international" Rapport au Colloque à l'Université Valachia (Targoviste), 17-18.10.2014 - Espaces Européens(publication au procès verbales)

[21] Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη, Μακροοικονομική Ισορροπία στον Καπιταλισμό και Σοσιαλισμό,op.cit. σσ 157 επ.
[22] Lawrence H Summers "The age of secular stagnation", Foreign Affairs, March/April 2016, p.5
[23] Που διαπιστώθηκε για πρώτη φορά το 2005 από τον τότε διοικητή της FED Ben Bernanke σε ομιλία του με τίτλο "Η  παγκόσμια υπεραφθονία της αποταμίευσης και το τρέχον έλλειμμα της Αμερικής", όπως αναφέρεται αοό τον Economist της 24.9.2005
[24] Μάρτιος 2008
[25] Όπως αυτό ορίζεται στις σχέσεις μισθών και κερδών στα πλαίσια της  νεοκλασικής εξίσωσης Cobb-Douglas
[26] Commission Européenne
[27]1995-2004, ΙΝΕ-Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ

Τρίτη, 7 Μαρτίου 2017

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΝΕΓΡΕΠΟΝΤΗ-ΔΕΛΙΒΑΝΗ στις 3.3.2017 στο ξενοδοχείο Stanley (Πλατεία Καραϊσκάκη), που διοργανώθηκε από τον Γιώργο Καλεάδη, πρόεδρο τηε Πυρίκαυστης Ελλάδας (Θεσσαλονίκης)

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΝΕΓΡΕΠΟΝΤΗ-ΔΕΛΙΒΑΝΗ στις 3.3.2017 στο ξενοδοχείο  Stanley  (Πλατεία Καραϊσκάκη), που διοργανώθηκε από τον Γιώργο Καλεάδη, πρόεδρο τηε Πυρίκαυστης Ελλάδας (Θεσσαλονίκης)
=================================================

Επί 7 δραματικά χρόνια γράφω και μιλώ, χωρίς ΕΛΠΙΔΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ετών, έχω μιλήσει αναρίθμητες φορές για τη γενοκτονία που γίνεται

Ο παλιός μου φοιτητής ο Γιώργος Καλεάδης, πρόεδρος της Πυρίκαυστης Ελλάδας φαίνεται να πιστεύει ότι αυτής τι μορφής οι συζητήσεις έχουν, τελικά, κάποιο όφελος

ΕΠΙ 7 ΧΡΟΝΙΑ= ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΜΑΣ, ΕΝ ΓΝΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΑΔΙΕΞΟΔΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ:

Ι. Οι εκθέσεις του ΔΝΤ που παραδέχονται το ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ
===================================================
*Υπάρχουν δύο εκθέσεις του ΔΝΤ: ευρείας κυκλοφορίας και εμπιστευτική. ΣΥΜΠΕΡΑΙΝΟΥΝ:
-Η 1η "ότι έστω και αν η Ελλάδα  εφαρμόσει τις οδυνηρές μεταρρυθμίσεις, το χρέος της παραμένει ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΜΗ ΒΙΩΣΙΜΟ και η
2η Η Ελλάδα οδηγείται σε κατάρρευση.

Αναγκάζεται το ΔΝΤ να παραδεχθεί την ΠΑΤΑΓΩΔΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ του προγράμματος διάσωσης που το ίδιο μας επέβαλε. ΓΙΑΤΙ ΤΩΡΑ ΜΟΛΙΣ ΜΕΤΑ τα 7 ΜΑΡΤΥΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ;;;; ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΤΟ ΔΝΤ προσπαθεί να εξηγήσει την αποτυχία του προγράμματος, με επιχειρήματα ασαφή και μη πειστικά. Για να μην αποδεχθεί την ΑΛΗΘΕΙΑ:

-(δεν εφαρμόσαμε όπως έπρεπε τα μέτρα) ΟΤΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΗΚΕ, ΑΚΡΙΒΩΣ, επειδή εφάρμοσε πειθήνια το απάνθρωπο, αναποτελεσματικό και ΑΔΙΕΞΟΔΟ ΑΥΤΟ πρόγραμμα 




ΙΙ. ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ  ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ 2 ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΝΤ
==================================================
         
*Το ελληνικά χρέος είναι εξαιρετικά μη βιώσιμο. Στις επόμενες δεκαετίες  κινδυνεύει να έχει τριπλασιαστεί ως ποσοστό στο τότε ΑΕΠ, ενώ ήδη σε ποσοστό 180% στο ΑΕΠ είναι κατά 65% ανώτερο σε σύγκριση με το αντίστοιχο πριν από την κρίση.
Eκτός από το δημόσιο χρέος η Ελλάδα  αντιμετωπίζει και το υψηλότερο  ιδιωτικό  χρέος στην Ευρωζώνη της τάξης του 70% στο ΑΕΠ της

*Το ΑΕΠ της Ελλάδας εκτιμάται ότι μειώθηκε κατά 30% από την αρχή της κρίσης

* ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΥΠΕΡΦΙΑΛΕΣ ΚΑΙ ΑΒΑΣΙΜΕΣ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΕΣ ΠΕΡΙ ΥΨΗΛΩΝ ΡΥΘΜΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ το πιθανότερο είναι ότι η ελληνική οικονομία θα καταγράφει  σε μακροχρόνια βάση  ρυθμό ανάπτυξης 1% ενώ αντίστοιχα οι λοιπές οικονομίες της Ευρώπης 1,3%. Συνεπώς, θα εξακολουθήσει να διευρύνει το χάσμα της με την υπόλοιπη Ευρώπη.

*Οι μειώσεις συντάξεων αντιπροσωπεύουν μόνο το 1% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα ισούται με 11% αντίστοιχα. άρα, θα πρέπει να μειωθούν δραστικά και άλλο στο μέλλον.

*Το 2040, το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων μετά βίας θα είναι το 63% του ΜΟ του αντίστοιχου ευρωπαϊκού. Και το επίπεδο αυτό, αν τελικά υλοποιηθεί, θα οφείλεται στη δραστική μείωση του πληθυσμού, εξαιτίας της μετανάστευσης κυρίως νέων

*ΑΠΑΙΤΟΥΝ α πρωτογενή πλεονάσματα που να ισούνται με το 3,5% του ΑΕΠ, ποσό τεράστιο που εκτός του ότι εξαθλιώνει το λαό, αποκλείει ταυτόχρονα και την όποια ανάπτυξη (Ο νομπελίστας Paul Krugman χαρακτήρισε τρελά αυτά τα πλεονάσματα).

*Η ανεργία θα διατηρηθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα για δεκαετίες.

* Οι Βρυξέλλες,, που επιδεικνύουν αισιοδοξία, διότι αρνούνται κατηγορηματικά να δεχθούν το χαρακτηρισμό του ΔΝΤ, για το ελληνικό χρέος, ως  "εξαιρετικά μη βιώσιμου", διότι απλώς  η Ευρώπη το "θέλει" και το "επιβάλλει" ως βιώσιμο!

* Παράλληλα με τις ΑΛΗΘΕΙΕΣ  του ΔΝΤ  οι εξελίξεις και οι προοπτικές εξελίξεων  στην Ελλάδα, προβάλλουν μια καταστραμμένη οικονομία στην οποία, και σε πείσμα των επώδυνων μέτρων της τελευταίας 7ετίας:

-το χρέος εξακολουθεί να αναρριχάται σε  απρόσιτα ύψη

-Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση κυριολεκτικά καταποντίζονται

-Οι νέοι, κυρίως οι μορφωμένοι, που εγκατέλειψαν την Ελλάδα ανέρχονται ήδη σε 426.000

-Οι επιχειρήσεις εξαφανίζονται  σε καθημερινή βάση  κατά δεκάδες 

-Η οικοδομική δραστηριότητα και οι σχετικές συναλλαγές βρίσκονται από καιρό σε διαρκή χειμερία νάρκη

- Η ανεργία που εξακολουθεί  να ανέρχεται, ξεγελάει, ωστόσο, όσους αναζητούν ψευδείς ενδείξεις αισιοδοξίας, πρώτον εξαιτίας της αθρόας μετανάστευσης των νέων μας, που περιορίζει τον ενεργό πληθυσμό, και δεύτερον εξαιτίας αυτών που εκλαμβάνονται ως "απασχολούμενοι", με μηνιαία αμοιβή  100-300Ε. Από τον Ιανουάριο μειώθηκαν 25.000 θέσεις εργασίας

-Σε ανθρωπιστικό επίπεδο έχουμε, ανάμεσα και σε πολλά άλλα, 10.000 αυτοκτονίες, 1 στους 3 μαθητές που λιποθυμούν από ασιτία, ασθενείς που πεθαίνουν στα νοσοκομεία από ελλείψεις βασικών φαρμάκων και κρεβατιών στην εντατική και η φτώχεια έχει φθάσει σε έσχατο βαθμό, όπου ένα μεγάλο τμήμα ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

+++Που, ακριβώς, βλέπουν ορισμένοι, στο εσωτερικό και στην αλλοδαπή, βελτίωση της ελληνικής κατάστασης;;

ΙΙΙ. ΟΙ ΔΙΑΦΩΝΙΕΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ ΕΠΑΝΩ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΕΤΟΙΜΟΘΑΝΑΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
=======================================
*ΚΑΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΟΛΑ ΑΥΤΑ οι θεσμοί έχουν διαφωνίες μεταξύ τους, γιατί διακατέχονται από φανατικούς ιδεολογισμούς, τους οποίους επιβάλλουν στο ελληνικό πρόγραμμα, το οποίο αν και αποδείχθηκε λανθασμένο και αδιέξοδο, ΠΡΕΠΕΙ  όμως ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΤΕΙ. Τώρα μας επιβάλλουν και μέτρα χωρίς θεωρητική πατρότητα, όπως είναι τα προληπτικά μέτρα λιτότητας. Μέτρα τόσο σκληρά και παρανοϊκά που δεν έχουν πουθενά προηγούμενη εφαρμογή. Η εξήγηση του γιατί  συνεχίζεται ένα τόσο εσφαλμένο και αδιέξοδο για την Ελλάδα πρόγραμμα φαίνεται να είναι η προσπάθεια των φανατικών νεοφιλελεύθερων να έχουν μια επιτυχία των απόψεών τους, στην Ελλάδα, που είναι όπως όλα δείχνουν η τελευταία τους ευκαιρία. Ιδίως, τώρα, μετά την εκλογή του Donald Trump, ο οποίος προσπαθεί να κατευθύνει την παγκόσμια οικονομία προς εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, δηλαδή μακριά από την ανεξέλεγκτη παγκοσμιοποίηση των τελευταίων 45  ετών,  την κατάσταση του laissez-faire, αλλά και την ύφεση διαρκείας που εκφράζεται στα αρνητικά επιτόκια.

ΩΣΤΟΣΟ, ΚΑΠΟΙΟΙ, σε αυτόν τον κρανίου τόπο ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΟΥΝ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ, ΒΛΕΠΟΥΝ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΔΕΙΝΩΝ, ΔΙΑΚΡΙΝΟΥΝ ΦΩΣ ΣΤΟ ΤΟΥΝΕΛ!!!!! Τι να πει κανείς;;;

ΙV. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΕΠΙ 7 ΧΡΟΝΙΑ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΜΕ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ (ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΜΕΤΡΙΚΑ ΑΝΤΙΘΕΤΑ ΑΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΔΙΩΚΟΝΤΑΙ
=======================================
Πως συμβαίνει αυτό το ΠΑΡΑΛΟΓΟ;;;;;;


1) Κυβέρνηση (όλες οι  κυβερνήσεις της τελευταίας 7ετίας) και η αντιπολίτευση, αρνούνται να παραδεχθούν   ότι το πρόγραμμα σταθεροποίησης που μας υποχρεώνουν να εφαρμόζουμε οι δανειστές οδηγεί σίγουρα (και ήταν από την αρχή εμφανές), σε πλήρη αδιέξοδο.

2) Εκτός του ότι, ήδη από το 2013, ο πατέρας αυτού του προγράμματος, ο πρ. επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Olivier Blanchard, έκανε μια εκ βαθέων εξομολόγηση, σχετικά με την τραγική και πολλών μεγατόνων υφεσιακή του βάση, και παρότι ακολούθησε σωρεία ανάλογων δηλώσεων, στην Ελλάδα οι αρμόδιοι "δεν άκουσαν", "δεν κατάλαβαν" την εσφαλμένη του βάση, αλλά αντιθέτως ακολούθησαν (ως πρόβατα επί σφαγή)  την αυστηρή εντολή του Γερμανού υπουργού Οικονομικών ότι "εσείς, μην ακούτε αυτά, αλλά συγκεντρωθείτε στις μεταρρυθμίσεις", και αυτό έκαναν αδιαλείπτως!  Αλλά ποιές Μεταρρυθμίσεις???? Το  Ξεπούλημα  της χώρας και  τη ζουγκλοποίηση της αγοράς εργασίας. Σωρεία μελετών  καταλήγει στο ότι η μείωση των μισθών δεν βοηθεί στην αύξηση  της  ανταγωνιστικότητας

3) Δηλαδή, επί 7 χρόνια, ΕΝ ΓΝΩΣΕΙ ΜΑΣ αιμορραγούμε  ακατάπαυστα για την εφαρμογή ενός προγράμματος, που ούτε σε 100 χρόνια δεν μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα. Οι δύο πρόσφατες  εκθέσεις του ΔΝΤ, η ευρείας κυκλοφορίας και η εμπιστευτική, ομολογούν την  ΠΛΗΡΗ την  ΠΑΤΑΓΩΔΗ αποτυχία του ελληνικού  προγράμματος.  Πως να πληρωθεί ένα τόσο μεγάλο χρέος, χωρίς ανάπτυξη;;; (που αποκλείεται σε καθεστώς στραγγαλιστικής λιτότητας)

4) Και, ασφαλώς, δεν χρειαζόταν οι εκθέσεις του ΔΝΤ για να έχει καταλήξει κάθε λογικός άνθρωπος, και χωρίς να είναι οικονομολόγος, και μάλιστα από την αρχή αυτής της ιλαροτραγωδίας,  ότι ένα πρόγραμμα που επί 7 συναπτά έτη καταρρακώνει το ΑΕΠ, όσο και τις βασικές αναπτυξιακές ροπές, την κατανάλωση, την επένδυση, την αποταμίευση και το νεωτερισμό, και όταν ταυτόχρονα (και αναπότρεπτα) όλοι μα όλοι ανεξαιρέτως οι βασικοί οικονομικοί δείκτες καταποντίζονται.

5) Και συνεπώς  αποτελεί   Σισύφειο έργο όλα όσα έχουν να κάνουν με "αξιολογήσεις", με "διαπραγματεύσεις", με "αναζήτηση ισοδυνάμων" κ.ο.κ. ΓΙΑΤΙ, χωρίς ανάπτυξη (που αποκλείεται στο ανθυγιεινό περιβάλλον των Μνημονίων)

*Πως να ξεπληρωθεί το χρέος όταν το ΑΕΠ μειώνεται συνεχώς;;;;

*Ποια ανάπτυξη όταν όλα μα όλα τα βασικά  αναπτυξιακά μεγέθη κατέρχονται (κατανάλωση, αποταμίευση, επένδυση).


6) Αποτελεί, όμως, και κάτι χειρότερο η παραμονή και η συνέχιση της εξυπηρέτησής αυτού του προγράμματος , που είναι εγκληματικό: το ότι δηλαδή   μεταφέρει ως μήνυμα στους νέους : την έμμεση ομολογία ότι είμαστε ένας ανίκανος λαός (όπως ακριβώς μας θέλουν οι Γερμανοί), που δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια του, αλλά βάζει και βάζει και βάζει υπογραφές, που αλυσοδένουν  γενιές και γενιές σε υποταγή, φτώχεια και ξενιτιά  (με ποιο δικαίωμα τα κάνουν όλα αυτά-ποιός τους έδωσε τέτοια δικαιώματα);;;;;

7) Ο κόμπος, τώρα, "πλησιάζει προς το χτένι", καθώς ένα  χρέος που πράγματι και από την αρχή ήταν  μη βιώσιμο, έγινε "εξαιρετικά" μη βιώσιμο  στην πορεία  αυτών των 7 ετών ( ακριβώς εξαιτίας της εφαρμογής του οικτρού, απάνθρωπου και πάνω από όλα αδιέξοδου προγράμματος). Και είναι αδύνατον να μετατραπεί σε ΒΙΩΣΙΜΟ, όσο και αν το επιθυμεί η Ευρώπη και οι δικοί μας αρμόδιοι!  

8)  Το ανεξήγητο ωστόσο είναι ότι,  ακόμη και τώρα, η κυβέρνηση "προσπαθεί" να κλείσει την "αξιολόγηση". Και, μάλιστα, η αντιπολίτευση την κατηγορεί "ότι φταίει που δεν την έκλεισε ενωρίτερα", δηλαδή  με άλλα λόγια την κατηγορεί που δεν δέχθηκε χωρίς συζήτηση, όλα αυτά τα παράλογα, τα αυτοκτονικά  και τα γενοκτονικά που απαιτούν οι δανειστές, απλώς και μόνο για να δικαιολογήσουν το έγκλημα, το οποίο εκτέλεσαν (ασφαλώς με τη συμπαράσταση και των εκάστοτε στην εξουσία, αλλά και στην αντιπολίτευση, Ελλήνων).

9) Θέλουν τώρα να μας δώσουν τη χαριστική βολή, ξεπετώντας χιλιάδες νοικοκυριά στο δρόμο, υποχρεώνοντας  ρακένδυτους πολίτες να πληρώνουν φόρο, φτωχοποιώντας στο έπαρκο πια τους συνταξιούχους, κλπ., κλπ. ΚΑΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΥΖΗΤΑ (διαπραγματεύεται αυτή την ΑΘΛΙΟΤΗΤΑ και τη διαπραγματεύεται  κατ'επανάληψη επί εβδομάδες και μήνες !!!!!!!). Όσο για την αξιωματική αντιπολίτευση....υποστηρίζει ότι έχει  πρόγραμμα εξόδου της Ελλάδας από την κρίση, το οποίο μαγικό αυτό πρόγραμμα βασίζεται σε μείωση των φόρων (αντιγραφή του άκρως αποτυχημένου μέτρου του κ.  Reagan-Lafer) και υποκατάστασή τους (άκουσον-άκουσον), από μείωση των δημοσίων δαπανών!!!! Μα.... ποιών δαπανών, ακριβώς, όταν τα νοσοκομεία στερούνται από γάζες και βασικά φάρμακα, οι ασθενείς πεθαίνουν μη μπορώντας να βρουν κρεβάτι στην εντατική, καθώς και  μεγάλος αριθμός δημοσίων υπηρεσιών  αδυνατεί να εξυπηρετήσει στοιχειωδώς τους πολίτες, λόγω έλλειψης επαρκούς προσωπικού, μετά τις σημαντικές  απολύσεις που έγιναν ήδη εκεί;;;;Που ακριβώς βρίσκεται η ΜΑΓΕΙΑ αυτών των αναγγελθέντων και δήθεν σωτήριων μέτρων της αξιωματικής αντιπολίτευσης;;;;

 Μέιωση, λοιπόν, δαπανών, επαγγέλλεται η αξιωματική αντιπολίτευση, δηλαδή προσθήκη στην ήδη στραγγαλιστική λιτότητα,  ως λύση στο "πρόβλημα Ελλάς", που ισοδυναμεί με  τί άλλο;;;;Μα  με μαζικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, που θα προστεθούν στην  κορυφούμενη ανεργία μας!!!!

Και, αυτό το σχέδιο έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την, όντως, παρανοϊκή διαμάχη ανάμεσα στον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα, που όπως είναι γνωστό αποτελεί το σκληρό πυρήνα της ακραίας νεοφιλελεύθερης θεώρησης. ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ. Και διερωτώμαι: 'Έλληνες δεν είναι και οι δημόσιοι υπάλληλοι";;;;

"Δεν υπάρχει λύση" υποστηρίζουν κυβέρνηση και αντιπολίτευση, με τα "παπαγαλάκια των ΜΜΕ" να ψελλίζουν έντρομα: "Προς Θεού, ούτε να σκεφθούμε την έξοδο από το ευρώ", γιατί θα είναι η καταστροφή μας (ενώ, προφανώς,  τώρα πάμε ΚΑΛΑ!!!), "θα είναι τρισχειρότερα τότε" (και αναφέρονται  κάποια επιπόλαια σχετικά νούμερα, που διερωτάται κανείς από που βγαίνουν, μια και από όσο γνωρίζω δεν υπάρχει ΕΠΙΣΗΜΗ-ΕΘΝΙΚΗ-ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ), και κλείνουν μάτια και αυτιά στις πολυάριθμες και καθημερινές αναλύσεις σοβαρών οικονομολόγων και με βραβείο Νόμπελ, που μας φωνάζουν "πηδήξτε από την πυριτιδαποθήκη γιατί καίγεστε".....όχι δεν ακούν, δεν διαβάζουν, δεν βλέπουν. ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΛΗΡΟΟΦΟΡΗΘΟΥΝ.

Να τονίσω εδώ, ότι η επιστροφή στο εθνικό μας νόμισμα δεν  ήταν και δεν είναι επιλογή,  στο σημείο που βρισκόμαστε. Είναι η ύστατη ευκαιρία που έχουμε  ακόμη στη διάθεσή μας. Σε λίγο δεν θα υπάρχει ούτε αυτή.

Και ούτε, όμως  προσπαθούν να βοηθηθούν  από την αξιοθρήνητη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η ΕΕ-Ευρωζώνη, που "μετρά  πια μήνες", και ούτε τους περνά από το μυαλό (εκτός αν κρυφά τους περνά), να επικοινωνήσουν με τον νέο πλανητάρχη, του οποίου οι εξαγγελίες έχουν ήδη καταδικάσει το ευρώ σε εξαφάνιση, μαζί με την παγκοσμιοποίηση (που είχε ελάχιστους νικητές και απειράριθμούς ηττημένους, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα).

Πρότεινα, γραπτώς, πριν από μερικές ημέρες, να κάνανε κάποιο ταξιδάκι στις ΗΠΑ (οι κυβερνώντες, διακόπτοντας τις ανούσιες και καταστρεπτικές διαπραγματεύσεις) και να συζητούσαν το θέμα με τον ίδιο τον Donald Trump ή και εξουσιοδοτημένο συνεργάτη του.....

Ε, όχι, να καθησυχάσουμε, ότι μια τέτοια συνάντηση δεν θα μας αφαιρούσε την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα....σίγουρα θα παραμείνουμε Ευρωπαίοι και μετά!!! 

Και όσοι υποστηρίζουν "τι ευρώ, τι εθνικό νόμισμα", ας φροντίσουν να πληροφορηθούν πόσο, μα πόσο τραγικά  εσφαλμένη είναι μια τέτοια δήλωση! Το εθνικό νόμισμα είναι μεγάλη δύναμη και διέξοδος προς  όλα όσα έχει η Ελλάδα ανάγκη αυτή τη στιγμή. ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΥΠΟΤΙΜΗΜΕΝΟ, όσο η οικονομία θα παίρνει το οξυγόνο που της στέρησαν οι δανειστές επί 7 χρόνια (γιατί, ναι,  πριν από την κρίση η Ελλάδα, με την ταπεινή της δραχμή, ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στην Ευρώπη). Όχι, δεν θα πεινάσουμε, δεν θα πεθάνουμε από το κρύο, ούτε από έλλειψη φαρμάκων, αλλά  θα  περιορίσουμε τις εισαγωγές πολυτελών και ημιπολυτελών αγαθών  για κάποιο διάστημα. Να θυμίσω, ότι εκτός του ευρώ υπάρχει και το αμερικάνικο δολάριο.  Εξυπακούεται ότι της υιοθέτησης μιας άλλης πορείας θα πρέπει να προηγηθεί, από σύσσωμο τον ελληνικό λαό, μια βροντερη και καλά ντοκουμενταρισμένη κατηγορία εναντίον της ΕΕ και του ΔΝΤ ότι είναι ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Αμφιβάλλει κανείς;; Μα αν όχι, γιατί δεν αντιδρούμε, αλλά......διαπραγματευόμαστε;;;;
ΑΛΛΑ, υπάρχει ένα μεγάλο ΑΛΛΑ σε όλα αυτά.  Το ποιοι, δηλαδή,  θα οδηγήσουν την Ελλάδα στην έξοδο από την κρίση του ευρώ. 
Η Ελλάδα διαθέτει πολλούς φωτισμένους και μορφωμένους Έλληνες. Θα ήταν μια κάποια λύση (δυστυχώς, διόλου σίγουρο ότι θα επιτύχει), να γινόταν μια ένωση εθνικής σωτηρίας, που ύστερα από την κατάρτιση ενός σοβαρού (και όχι στο γόνατο) προγράμματος, οδηγούσε  τη χώρα στη σωτηρία, περνώντας  την (αναγκαστικά) από ένα δύσβατο μονοπάτι διαρκείας 12-18 μηνών. Διαφορετικά, παραμένοντας με τα μνημόνια και τους "σωτήρες" της Ευρώπης και του ΔΝΤ, η  ελληνική κόλαση θα ακολουθεί τους απογόνους μας, τουλάχιστον,  ως το έτος 3000 (και η μόνη ελπίδα για το αντίθετο, αν και τώρα αδρανήσουμε, είναι η διάλυση της ΕΕ-Ευρωζώνης). 

VI. Τι μπορούμε να περιμένουμε από την επιστροφή στο εθνικό μας νόμισμα:
Παραμένοντας με τα μνημόνια και το ευρώ, περιμένουμε μεγαλύτερη εξαθλίωση και την εξαφάνιση της Ελλάδας. Και άλλες μειώσεις μισθών και συντάξεων, και άλλα λουκέτα επιχειρήσεων, και άλλοι άστεγοι, και άλλα αγέννητα παιδιά, και άλλη μετανάστευση δικών μας παιδιών.
 Και με το εθνικό μας νόμισμα;;;;
*ΑΝΑΠΤΥΞΗ και πολύ αργότερα βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.
*Με το ευρώ που δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη λιτότητα, Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΗ, γιατί δεν εξασφαλίζει και δεν μπορεί να εξασφαλίσει ρευστότητα. Η αναμονή της ποσοτικής χαλάρωσης, από την ΕΚΤ, έστω και αν εγκριθεί,  θα έχει οριακή  μόνο επίδραση στην ελληνική οικονομία, η οποία για να ανορθωθεί χρειάζεται, όπως είπε και ο πρόεδρο ς των Ελλήνων βιομηχάνων, 100 δισεκ ευρώ και προσθέτω ΔΕΝ ΦΘΑΝΟΥΝ. Με τη ΔΡΑΧΜΗ, θα ρίχνουμε χρήμα στην οικονομία, η ΖΗΤΗΣΗ θα υπερβαίνει την ΠΡΟΣΦΟΡΑ, και στον επόμενο χρόνο θα ισοσκελίζονται, ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ η πορεία της ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ.
Και το πόσο θα διαρκέσουν οι δυσκολίες ης υποτίμησης και του πληθωρισμού, να το καταλάβουμε: ΑΠΟ ΜΑΣ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ για το πόσο γρήγορα θα σταθούμε στα πόδια μας. Η αξία ενός νομίσματος, που δεν έχει το ίδιο αξία, είναι συνάρτηση των αξιών που δημιουργεί.