Τρίτη, 30 Ιουνίου 2015

Προς το ΔΣ της LSE
30 Ιουνίου 2015

Αναφέρομαι στο Θέμα: Η θέση του Συλλόγου για το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015

Με μεγάλη έκπληξη έλαβα πριν από λίγα λεπτά  γνώση του σημειώματος  του ΔΣ του Συλλόγου της LSE, με το οποίο διαδηλώνεται   συμπαράσταση στο ΝΑΙ του δημοψηφίσματος της προσεχούς Κυριακής 5.7.2015,  και με το οποίο, επιπλέον,  προσκαλεί   τα μέλη του Συλλόγου στην αποψινή συγκέντρωση υπέρ του ΝΑΙ. Από όσο γνωρίζω, ουδέποτε  ερωτήθηκα για το αν συμφωνώ με την έμμεση αλλά σαφή συμπερίληψή μου στην περί ης δήλωση του ΔΣ, και  ουδέποτε  εκχώρησα  στο ΔΣ  ή σε οποιονδήποτε το δικαίωμα να δηλώνει αντί εμού τις όποιες προθέσεις μου, ιδιαίτερα και  για  τόσο σημαντικά θέματα όσο η ψηφοφορία της προσεχούς Κυριακής. Θεωρώ, συνεπώς, επιεικώς  απαράδεκτη  την πρωτοβουλία του ΔΣ της LSE, και σε  εμφανή διάσταση με τις αρχές  ανεξάρτητης σκέψης και  ελεύθερων επιλογών της LSE.

Σπεύδω λοιπόν να εκφράσω  την έντονη δυσαρέσκειά μου για την  προσβλητική αυτή ενέργεια του ΔΣ, εναντίον μου, και  φυσικά να διαχωρίσω  σαφώς τη θέση μου, από τις ατυχείς και αυθαίρετες αυτές δηλώσεις του ΔΣ της LSE. Παρότι, δεν είχα την οποιαδήποτε δραστηριότητα ή και συμμετοχή στο Σύλλογο της LSE παρακαλώ, εφεξής, να μην με περιλαμβάνετε  στις τάξεις σας.

Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη


Πρ. Πρύτανης και Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο  Μακεδονίας

Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2015

ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΕΠΕΣΑΝ ΟΙ ΜΑΣΚΕΣ ΤΩΝ «ΘΕΣΜΩΝ» Γράφει η Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη 29.06.2015


ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΕΠΕΣΑΝ ΟΙ ΜΑΣΚΕΣ ΤΩΝ «ΘΕΣΜΩΝ»
Γράφει η Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη                  29.06.2015
===============================================================
Το  ξέσπασμα του κ. Τσίπρα, με την ανακοίνωση της προσφυγής σε δημοψήφισμα,  ήρθε στην πραγματικότητα  με  καθυστέρηση, και  αφού είχε υποστεί με ιώβειο, πράγματι, υπομονή, επί  πέντε μήνες,   ολονύκτιες  διαβουλεύσεις, διαπραγματεύσεις σε διάφορα επίπεδα, συσκέψεις με πολλούς αρμόδιους, αλλά   πάνω από όλα ατέρμονες  συζητήσεις, που δεν κατέληγαν πουθενά. Ένα  θέατρο σκιών,  με αξιώσεις, και με  πρωταγωνιστές τους  «θεσμούς»,  μέσα από τις παραστάσεις του οποίου  έγινε από νωρίς ξεκάθαρο ότι το ζητούμενο δεν ήταν η κατάληξη σε  μια ανθρώπινη συμφωνία, που να ανακουφίζει τη μαρτυρική  Ελλάδα, αλλά η επίτευξη  κάποιων ανομολόγητων στόχων. Στόχων που δικαιώνουν, απολύτως,  τη διαπίστωση της εφημερίδας Le Monde σε άρθρο της πριν τρία περίπου χρόνια, στο οποίο αποφαίνεται ότι «την Ευρώπη κυβερνούν παιδαρέλια (des gamins)». Ωστόσο, οι Έλληνες διαπραγματευτές έκλεισαν τα μάτια και έσφιξαν την ψυχή, επί πέντε ολόκληρους, μήνες, πετώντας μεταξύ Αθηνών και ευρωπαϊκών πρωτευουσών,  και προσπαθώντας με κάθε τρόπο να απαλύνουν τις απάνθρωπες και παράλογες  απαιτήσεις των δανειστών.  Εξάλλου, η κυρίαρχη ενασχόλησή τους  στα ενδιάμεσα, ήταν η εναγώνια  αναζήτηση «ισοδύναμων», που να είναι λιγότερο τοξικά, λιγότερο υφεσιακά και λιγότερο θανατηφόρα από τα προτεινόμενα, αντίστοιχα, από τους «θεσμούς». Οι  δανειστές, από την πλευρά τους, εκπροσωπούμενοι από τους «θεσμούς», έδειχναν να διασκεδάζουν, σχεδιάζοντας  επί χάρτου   μέτρα με διαφορετικό κάθε φορά περίβλημα, τα οποία ωθούσαν σε από την αρχή  επανάληψη    ατέλειωτων συζητήσεων, διαφωνιών, επεξηγήσεων και  εκτιμήσεων, παρότι είχε φανεί ότι είχαν, ήδη, περατωθεί  σε προηγούμενο χρόνο. Μέτρα, όμως, πάντοτε  σκληρά,  τα οποία ηθελημένα   αγνοούσαν   το βάθεμα της ανθρωπιστικής κρίσης, που με ασύγγνωστη αδιαλλαξία επέλεγαν. Μέτρα, που οι εταίροι μας, επέμεναν να μας επιβάλλουν,  αδιαφορώντας πολυτελώς για το γεγονός   ότι  πίσω από την  αριθμολαγνεία  τους,  συσσωρεύονταν η πείνα, η ανεργία, οι ασθενείς χωρίς δυνατότητα περίθαλψης, οι  νεόπτωχοι και οι άστεγοι, οι αυτόχειρες, και τα αγέννητα δολοφονημένα παιδιά. Να αναφέρω ότι δεν χρειάζεται  να εκφέρω  γνώμη,   για το ποιός ευθύνεται  για την, χωρίς περιεχόμενο, ατέρμονη διαπραγμάτευση, αλλά και για τη διακοπή  της, δεδομένου ότι ο νομπελίστας Paul Krugman σε εντελώς πρόσφατο άρθρο του[1] διαπιστώνει: «αν συμβεί Grexit, θα ευθύνονται οι δανειστές».  Και, όμως, παρότι όλοι παρακολουθήσαμε τις παράλογες και συνεχώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις των θεσμών, την αμετροέπειά τους, τα προσβλητικά τους υπονοούμενα προς την ελληνική Κυβέρνηση, υπάρχουν  ωστόσο αρκετοί ανάμεσά μας, που δεν κουράζονται  να επαναλαμβάνουν ότι «φταίνε οι Έλληνες διαπραγματευτές», απαλλάσσοντας, έτσι,  τους δανειστές των ευθυνών τους, προσχωρώντας έτσι στο στρατόπεδό τους.
       Ι. Το τελεσίγραφο των «εταίρων»
Το ίδιο αυτό  αδυσώπητο σκηνικό  επαναλαμβάνεται  ήδη επί  έξη χρόνια, με την επιβολή συνεχώς πρόσθετων μέτρων, σε οικονομία που διαχρονικά ρημάζεται, καταστρέφεται η παραγωγική της βάση, αδρανοποιούνται οι αναπτυξιακές της ροπές, και προβάλλονται ολοένα εντονότερα τα σημάδια ενός επερχόμενου θανάτου. Να τονίσω ότι το ποσοστό του 0.7%, που δήθεν διαπιστώνεται ως ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για το 2014 είναι συγκυριακό και παντελώς αδύναμο να είχε διατηρηθεί. Κάτι, δηλαδή,  ανάλογο με τα lucida intervalle διανοητικά καθυστερημένων ατόμων, που δεν είναι δυνατόν να έχουν διάρκεια. Και τούτο, επειδή κανείς άλλος αναπτυξιακός δείκτης, αν εξαιρεθεί ο τουρισμός, θα μπορούσε να ερμηνεύσει αυτό το  όντως «ξεκρέμαστο» και χωρίς δικαιολογημένη  βάση προσέλευσης ποσοστό. Αντιθέτως όλοι, ανεξαιρέτως, οι αποφασιστικοί αναπτυξιακοί  δείκτες  καταποντίζονται, και  εξηγούν τη συνεχιζόμενη  πτώση του ΑΕΠ, καθώς και την άνοδο χρέους και  ανεργίας. Έξη χρόνια θα έπρεπε, λογικά, να θεωρούνται υπεραρκετά, για να χαρακτηρίσουν ως λανθασμένο, αναποτελεσματικό, αλλά και εγκληματικό το  σχήμα σταθεροποίησης που επιβάλλουν οι «θεσμοί» στην Ελλάδα, καθώς και επιβαλλόμενη την άμεση εγκατάλειψή του. Αλλά, οι «θεσμοί», όχι μόνον αρνούνται πεισματικά να αναγνωρίσουν την πλήρη αποτυχία της  στραγγαλιστικής πολιτικής  λιτότητας, και να την αντικαταστήσουν με αναπτυξιακό υπόδειγμα, αλλά επιπλέον εντείνουν ακόμη περισσότερο τα μέτρα συρρίκνωσης, που προορίζονται για την Ελλάδα.
Τι θα όφειλε, λοιπόν, να πράξει ένας υπεύθυνος ηγέτης οικονομίας, που πνέει τα λοίσθια και  ενός λαού που βρίσκεται στα τελευταία σκαλιά της απόλυτης εξαθλίωσης; Να αποδεχθεί, άραγε, και  ακόμη μία συμφωνία ή ακόμη ένα πρόσθετο μνημόνιο, που χωρίς καμία, μα καμία απολύτως αμφιβολία, περιέχει μέτρα προς την ίδια παρανοϊκή κατεύθυνση, όπως  αυτήν των έξη προηγουμένων ετών,  ακόμη όμως αγριότερα, ακόμη πιο εγκληματικά, τα οποία  είναι σίγουρο ότι θα λειτουργήσουν ως χαριστική βολή λαού και οικονομίας; Ο  ηγέτης, δηλαδή,  μιας ήδη ρημαγμένης οικονομίας, θα πρέπει  να αποδεχθεί ρόλο δημίου, για το λαό του,  προκειμένου να «υπογραφεί πάση θυσία», με «οποιοδήποτε κόστος», και με «οποιοδήποτε περιεχόμενο» μια ΣΥΜΦΩΝΙΑ; Η τραγική αυτή κατάσταση, που αναφέρεται στην πατρίδα μου την Ελλάδα, μου φέρνει επιτακτικά στο νου ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας[2], που ασχολείται με την περίπτωση  μαζικής παραγωγής παιδιών του σωλήνα, τα οποία έχουν ως  μοναδική αποστολή την προσφορά των  οργάνων του σώματός τους. Από τα 18 τους χρόνια υπόκεινται σε  επεμβάσεις αφαίρεσης οργάνων,  αρχικά αυτών χωρίς τα οποία μπορούν να εξακολουθήσουν να ζουν με πολλά βέβαια προβλήματα. Στο ενδιάμεσο από δύο επεμβάσεις περιθάλπονται οι ασθενείς και γίνεται προσπάθεια αναπτέρωσης του ηθικού τους, μέχρι την τελευταία στιγμή που υποχρεούνται να προσφέρουν ζωτικά όργανα, καρδιά, ήπαρ και να τελειώσουν.
  Κάποιοι, ανάμεσά μας, με εμφανώς φοβικές τάσεις που πλησιάζουν στην υστερία, συγχέουν το ΟΧΙ ή το ΝΑΙ  του προσεχούς δημοψηφίσματος, που αναφέρεται  σε μία, οικτρού    περιεχομένου συμφωνία, με το παντελώς άσχετο δίλημμα «μέσα ή έξω από την Ευρωζώνη». Η σύγχυση αυτή, ενδεχομένως ηθελημένη, ιδίως αν ληφθούν υπόψη και οι αλλεπάλληλοι εκβιασμοί των  «εταίρων» μας, καταλήγει σε απαράδεκτο και σε άκρως μη δημοκρατικό συμπέρασμα. Καταλήγει , δηλαδή, στο ότι  η τυφλή υποταγή της Ελλάδας σε οποιοδήποτε μέτρο, που της επιβάλλουν οι «θεσμοί», έστω και καταστρεπτικό, έστω και διαλυτικό των πάντων, αποτελεί sine qua non προϋπόθεση παραμονής της στην Ευρωζώνη! Και αξίζει, βέβαια,  να υπενθυμίσω το πόσο παράλογο είναι το θεσμικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο μας υποχρεώνουν να λειτουργούμε, δεδομένου ότι   η ιδιότητα μέλους της Ευρωζώνης είναι χωρίς επιστροφή, και η έξοδος/αποπομπή από αυτήν ουδόλως προβλέπεται. Αλλά, ωστόσο, μας απειλούν οι «εταίροι» μας σε καθημερινή βάση με GREXIT! Επιχειρούν να μας τρομοκρατήσουν. Έφθασαν μέχρι του απαράδεκτου σημείου να αρνηθούν πρόσθετη ρευστότητα, μέσω του ΕLΑ,  με αποτέλεσμα να αναγκαστεί η Κυβέρνηση να κλείσει τις τράπεζες!  Παρότι αναμενόμενο, είναι ωστόσο πολύ θλιβερό το γεγονός ότι  οι αξιωματούχοι της Ευρώπης έσπευσαν να οριζοντιωθούν με την ελληνική αντιπολίτευση, και να μεταβάλλουν αυθαίρετα το περιεχόμενο του δημοψηφίσματος, που οπωσδήποτε είχε τεθεί με απόλυτη σαφήνεια από την ελληνική Κυβέρνηση. Και να υπενθυμίσω ότι η ίδια, ακριβώς, μετάλλαξη περιεχομένου σχεδιαζόμενου δημοψηφίσματος επιχειρήθηκε στις Κάννες το 2012 . Η κυρία Μέρκελ τότε το ήθελε ακριβώς όπως και τώρα, δηλαδή «μέσα ή έξω από το ευρώ», έχοντας έτσι κάποια ασφάλεια, που την υπόσχονταν η πενταετής εκστρατεία πανικού εναντίον της δραχμής. Και, ειλικρινά, διερωτώμαι με ποια ιδιότητα, με ποιο δικαίωμα επεμβαίνουν οι «εταίροι» για το ποιο θα είναι το περιεχόμενο στο οποίο καλούμαστε να απαντήσουμε την προσεχή Κυριακή. Και πως, αλήθεια, τολμούν να επηρεάζουν τους Έλληνες για το τι θα ψηφίσουν. Να τους επηρεάζουν και να τους τρομοκρατούν.
  Δεν έκρυψαν οι «θεσμοί» τη δυσαρέσκειά τους, και πριν τις εκλογές, αλλά και μετά, για την Κυβέρνηση που επέλεξε ο ελληνικός λαός, διότι δεν είναι της αρεσκείας τους, και διότι πιστεύουν ότι δικαιούνται, με μια σειρά στοχευόμενων ενεργειών, να την ανατρέψουν! Άλλωστε, δεν θα είναι η πρώτη φορά που  επιχειρούν για την Ελλάδα «φυτευτό» κυβερνητικό σχήμα.
  Ας δούμε, όμως, που οδηγεί  ένα  υποθετικό ΝΑΙ στο καταδικαστικό για την επιβίωση της Ελλάδας και του λαού της τελεσίγραφο, που οι «θεσμοί» έδωσαν στην ελληνική Κυβέρνηση. Σημαίνει, καταρχήν,  την εφαρμογή μέτρων, που μέσω  πολλαπλών διόδων θα συρρικνώσει μισθούς και συντάξεις, κατά τουλάχιστον 17% επιπλέον των μειώσεων που έχουν ήδη απορροφήσει από την αρχή της κρίσης. Επιπλέον, το χρέος παραμένει μη βιώσιμο, εφόσον οι δανειστές δεν δέχονται συζήτηση για την εξεύρεση τρόπων ελάφρυνσής του, και ακόμη η ανάπτυξη, παρότι συνεχώς αναφέρεται, παραμένει ωστόσο όνειρο θερινής νυκτός εξαιτίας της έλλειψης άνετης ρευστότητας. Διερωτώμαι, αλήθεια, πως θα δικαιολογηθεί ο οποιοσδήποτε Έλληνας, στη συνείδησή του, αν τυχόν  αποφασίσει να ψηφίσει αυτήν την  γενοκτονική συμφωνία. Τέλος, θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο, ότι αν έτσι αναλλοίωτα  παραμείνουν τα πράγματα, η υπογραφή αυτής της τραγικού περιεχομένου συμφωνίας ουδόλως θα δώσει λύση στο ελληνικό πρόβλημα, καθώς το υπέρογκο και μη βιώσιμο χρέος κυοφορεί  την ανάγκη αέναων συμφωνιών και μνημονίων, στο άμεσο και απώτερο μέλλον. 
    ΙΙ.Δημοψήφισμα
Επικίνδυνη και άκρως αντιδημοκρατική θα ήταν η τυχόν μονομερής κυβερνητική απόφαση, να          προχωρήσει σε ρήξη με τους δανειστές, και να απορρίψει το απαράδεκτο κείμενο της συμφωνίας, που της δόθηκε ως τελεσίγραφο. Το θέμα είναι πολύ σοβαρό, εφόσον και η απόρριψη, αλλά και η αποδοχή του επισύρουν σοβαρές συνέπειες, τις οποίες θα υποστεί και στις δύο περιπτώσεις ο ελληνικός λαός. Να προσθέσω, ότι η μακρά περίοδος της οιονεί αυτής διαπραγμάτευσης, διανθίστηκε και από πλήθος προσβολών, περιφρονητικών σχολίων και αποκλεισμών, εκ μέρους των θεσμών, προς την εκλεγμένη από τον ελληνικό λαό Κυβέρνηση,  σε  επίπεδο λεκτικό,  καθώς  και  σε επίπεδο ενεργειών. Και, βέβαια, να υπογραμμίσω  το αυταπόδεικτο.  Δηλαδή, ότι όλες αυτές οι προσβολές  έχουν ως άμεσο αποδέκτη  τον ελληνικό λαό, στο σύνολό του. Και αυτούς που ψήφισαν, αλλά και αυτούς που δεν ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, διότι πρόκειται για την  ελληνική Κυβέρνηση. Το ΟΧΙ, συνεπώς,  του ελληνικού λαού, σε ένα πρόγραμμα που σίγουρα θα αποτελειώσει την Ελλάδα, και που ουδόλως σχετίζεται με το δίλημμα ευρώ ή δραχμή, είναι θέμα εθνικής αξιοπρέπειας, εθνικής κυριαρχίας και θέμα καταδίκης εξωτερικών παρεμβάσεων. Το δημοψήφισμα είναι μια ευκαιρία  για να βροντοφωνήσουμε προς τους «εταίρους» μας, οι οποίοι διαχώρισαν  πλήρως  τη συμπεριφορά τους από τις ιδρυτικές αξίες και τις θεμελιώδεις υποσχέσεις  της ΕΕ, ότι δεν είμαστε υποτελείς κανενός, ότι δεν ανεχόμαστε να μας φέρονται ως πολίτες δευτέρας κατηγορίας, ότι ουδείς έχει δικαίωμα να μας ατενίζει αφ’ υψηλού, να μας υποδεικνύει ποιοι θα μας κυβερνούν, να μας εγχειρίζει τελεσίγραφα θανάτου, να μας κάνει «καψόνια» με την τραπεζική ρευστότητα, και να μας απειλεί με GREXIT. Το δημοψήφισμα είναι, ακόμη, ένα μέσο αφύπνισης των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, που βαυκαλίζονται ότι  «δεν είναι Ελλάδα», αλλά που τους αναμένει η ίδια μοίρα, αν αυτή η θλιβερή Ευρώπη δεν αλλάξει. Το ελληνικό ΟΧΙ, εξάλλου, της προσεχούς Κυριακής, πρέπει να είναι δυνατό και βροντερό, για να ενισχύσει την εθνική μας αξιοπρέπεια, που κουρελιάστηκε από την επονείδιστη συμπεριφορά της Ευρώπης απέναντί μας. Ένας λαός που σκύβει το κεφάλι, που αυτομαστιγώνεται και αποδέχεται ευθύνες που δεν τον βαρύνουν, που αισθάνεται μειονεκτικός απέναντι στους «εταίρους, που εκχωρεί τα κυριαρχικά του δικαιώματα και πείθεται ότι δεν είναι σε θέση να κάνει οτιδήποτε, είναι ένας λαός χωρίς ελπίδα επιβίωσης, είναι ένα Έθνος που θα εξαφανιστεί. Οι «εταίροι» μας, εξυπηρετώντας ιδιοτελή, και όχι ευρωπαϊκά συμφέροντα, επιχειρούν να μας υποβιβάσουν και να μας υποβαθμίσουν. Εμείς, ωστόσο, πρέπει «να σταθούμε στα πόδια μας». Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο πιστεύω ότι είναι ξεκάθαρο, πως η ψήφος του ΟΧΙ της προσεχούς Κυριακής, δεν αναφέρεται σε  κάποιο πολιτικό κόμμα, δεν αναφέρεται  ούτε καν στην ελληνική Κυβέρνηση, γιατί είναι μόνο και ολοκληρωτικά  ελληνική ψήφος, είναι  ψήφος για την Ελλάδα, και εναντίον όλων εκείνων, που δεν είναι Έλληνες και που επιχειρούν να μας μειώσουν. 





[1] New York Times, 26.06.2015
[2] Never let me go του  Kazuo Ishiguro

Πολ Κρούγκμαν: Η Ελλάδα πρέπει να ψηφίσει ΟΧΙ Την πεποίθησή του ότι ο ελληνικός λαός πρέπει να ψηφίσει ΟΧΙ στο δημοψήφισμα της Κυριακής, κατέθεσε σε νέο του άρθρο στους New York Times, ο Νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν. Διαβάστε τους λόγους, για τους οποίους ο Αμερικανός οικονομολόγος καλεί τον ελληνικό λαό να μη φοβηθεί. «Η Τρόικα δεν παραχώρησε τίποτε» σημειώνει ο Αμερικανός οικονομολόγος στο άρθρο του. «Δόθηκε στην Ελλάδα μία πρόταση-τελεσίγραφο που στην πραγματικότητα δεν διαφέρει από την πολιτική των προηγούμενων ετών. Αυτή η πρόταση -και σ'αυτό στόχευε- δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τον Έλληνα πρωθυπουργό. Ο σκοπός ήταν να ρίξει τον Α. Τσίπρα, το οποίο μπορεί να συμβεί, εάν οι Έλληνες ψηφοφόροι φοβούνται την αντιπαράθεση με την Τρόικα και ψηφίσουν ναι», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ο Κρούγκμαν. Καλώντας τον ελληνικό λαό να μη φοβηθεί, ο Κρούγκμαν καταλήγει: «Είναι η ώρα να δοθεί ένα τέλος σε αυτή την αδιανόητη κατάσταση. Αλλιώς η Ελλάδα θα είναι αντιμέτωπη με μια αδιάκοπη λιτότητα και μία ύφεση χωρίς τέλος». Ολόκληρο το άρθρο του Πολ Κρούγκμαν στους New York Times: Έχει καταστεί σαφές εδώ και καιρό ότι η δημιουργία του ευρώ ήταν ένα τρομερό λάθος. Η Ευρώπη ποτέ δεν διέθετε τις προϋποθέσεις για ένα επιτυχημένο ενιαίο νόμισμα--κυρίως, το είδος της δημοσιονομικής και τραπεζικής ένωσης που θα μπορούσε για παράδειγμα να διασφαλίσει ότι όταν μία κατασκευαστική φούσκα εκραγεί όπως στη Φλόριντα, η Ουάσιγκτον αυτόματα να μπορεί να προστατεύσει τους ηλικωμένους έναντι όποιας απειλής της ιατρικής τους περίθαλψης και των τραπεζικών τους καταθέσεων. Η αποχώρηση από μία νομισματκή ένωση, ωστόσο αποτελεί μία πολύ πιο σκληρή και τρομακτική απόφαση από την απόφαση για μη είσοδο εξ' αρχής και μέχρι τώρα ακόμη και οι πιο προβληματικές οικονομίες της Ευρώπης επανειλημμένα έκαναν πίσω από το χείλος του γκρεμού. Eπανειλημμένα, οι κυβερνήσεις έχουν υποχωρίσει στις απαιτήσεις των πιστωτών για αυστηρή λιτότητα, ενώ η ΕΚΤ έχει καταφέρει να περιορίσει τον πανικό των αγορών. Αλλά η κατάσταση στην Ελλάδα έχει τώρα αγγίξει ένα σημείο που φαίνεται να είναι χωρίς επιστροφή. Οι τράπεζες έχουν κλείσει προσωρινά και η κυβέρνηση επέβαλλε κεφαλαιακούς ελέγχους--όριο στην κίνηση των κεφαλαίων έξω από τη χώρα. Φαίνεται πολύ πιθανό ότι η κυβέρνηση θα πρέπει σύντομα να ξεκινήσει να πληρώνει τις συντάξεις και τους μισθούς με υποσχετικές(scrip) δημιουργώντας στην πραγματικότητα ένα παράλληλο νόμισμα. Και την επόμενη βδομάδα η χωρα θα διεξάγει δημοψήφισμα για να δεχθεί ή όχι τις απαιτήσεις της Τρόικας γαι περισσότερη λιτότητα. Η Ελλάδα πρέπει να ψηφίσει "όχι" και η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να έιναι έτοιμη εάν χρειαστεί να εγκαταλείψει την ευρωζώνη. Για να κατανοήσετε γιατί το λέω αυτό, πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι τα περισσότερα--όχι όλα, αλλά τα περισσότερα--που έχετε ακούσει για την ελληνική ασωτεία και ανευθυνότητα είναι ψεύτικα. Ναι η ελληνική κυβέρνηση ξόδευε πέραν των δυνατοτήτων της στα τέλη της δεκαετίας του 2000. Αλλά από τότε επανιελημμένα μείωσε τις δαπάνες και αύξησε τους φόρους. Οι δημόσιοι υπάλληλοι μειωθηκαν περισσότερο από 25% και οι συντάξεις(οι οποίες ήταν πραγματικά πολύ γενναιόδωρες)μειώθηκαν κάθετα. Εάν προσθέσει κανείς και τα μέτρα λιτότητας, είναι πλέον αρκετό για να μειωθεί το αρχικό έλλειμμα και να μετατραπεί σε μεγάλο πλεόνασμα. Γιατί αυτό δεν συνέβη; Επειδή η ελληνική οικονομία κατέρρευσε κυρίως ως αποτέλεσμα των μέτρων σκληρής λιτότητας, παρέσυρε καθοδικά και τα έσοδα. Και αυτή η κατάρρευση με τη σειρά της, είχε να κάνει κυρίως με το ευρώ που παγίδευσε την Ελλάδα, σε ένα ασφυκτικό κλοιό(ζουρλομανδύα). Οι περιπτώσεις επιτυχημένης λιτότητας, στις οποίες οι χώρες αντιμετωπίζουν τα ελλείμματα χωρίς να συρθούν στην ύφεση, περιλαμβάνουν μεγάλες υποτιμήσεις που καθιστούν τις εξαγωγές τους πιο ανταγωνιστικές.Αυτό συνέβη για παράδειγμα στον Καναδά, τη δεκαετία του 1990 και σε μεγάλο βαθμό συνέβη και στην Ισλανδία πιο προσφατα. Αλλά η Ελλάδα, χωρίς δικό της νόμισμα, δεν είχε αυτή την επιλογή. Επομένως, έτσι δικαιολογείται το grexit--η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ; Όχι απαραίτητα. Το πρόβλημα με το grexit ήταν πάντα ο κίνδυνος ενός χρηματοοικονομικού χάους, ενός προβληματικού τραπεζικού συστήματος με πανικόβλητες αποσύρσεις κεφαλαίων και με πλήγματα στις επιχειρήσεις αφενός από τις τραπεζικές αναταράξεις αλλά και από την αβεβαιότητα σχετικά με τη νομική υπόσταση των χρεών. Γι'αυτό οι διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις υποχωρούσαν στις απαιτήσεις των πιστωτών και ακόμη και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν πρόθυμη να αποδεχτει τη λιτότητα που είχε ήδη επιβληθεί. Αυτό που ζητούσε μόνο ήταν στην πραγματικότητα έναν τερματισμό περαιτέρω λιτότητας. Αλλά η Τρόικα δεν παραχώρησε τίποτε. Είναι εύκολο να χαθεί κανείς στις λεπτομέρειες αλλά το σημαντικό στοιχείο τώρα είναι ότι δόθηκε στην Ελλάδα μία πρόταση-τελεσίγραφο που στην πραγματικότητα δεν διαφέρει από την πολιτική των προηγούμενων ετών. Αυτή η πρόταση -και σ'αυτό στόχευε- δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τον Έλληνα πρωθυπουργό. Ο σκοπός ήταν να ρίξει τον Α. Τσίπρα, το οποίο μπορεί να συμβεί εάν οι Έλληνες ψηφοφόροι φοβούνται την αντιπαράθεση με την Τρόικα και ψηφίσουν ναι. Αλλά δεν πρέπει να φοβούνται για τρεις λόγους. Πρώτον, γνωρίζουμε τώρα ότι ακόμη πιο σκληρή λιτότητα είναι αδιέξοδο: μετά από πέντε χρόνια η Ελλάδα είναι σε χειρότερη κατάσταση από ποτέ. Δεύτερον, το μεγαλύτερο χάος που φοβούνταν οι περισσότεροι έχει ήδη συμβεί. Με τις τράπεζες κλειστές και την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, δεν υπάρχουν πολλά χειρότερα να συμβούν. Τέλος, η αποδοχή του τελεσίγραφου της Τρόικας θα αποτελέσει την τελική εγκατάλειψη της ελληνικής ανεξαρτησίας. Μην εξαπατάσθε από τους ισχυρισμούς ότι οι αξιωματούχοι της Τρόικας είναι απλώς τεχνοκράτες που εξηγούν στους αδαείς Έλληνες τι πρέπει να κάνουν. Αυτοί οι υποτιθέμενοι τεχνοκράτες είναι στην πραγματικότητα παραπλανημένοι που έχουν αγνοήσει ό,τι γνωρίζουμε για μακρο οικονομία και έχουν κάνει λάθος σε κάθε τους βήμα. Εδώ δεν πρόκειται για ανάλυση αλλά για εξουσία--την εξουσία των πιστωτών να τραβήξουν την πρίζα στην ελληνική οικονομία, που θα συνεχίζει όσο μία έξοδος από το ευρώ θα θεωρείται αδιανόητη. Επομένως είναι η ώρα να δοθεί ένα τέλος σε αυτή την αδιανόητη κατάσταση. Αλλιώς η Ελλάδα θα είναι αντιμέτωπη με μια αδιάκοπη λιτότητα και μία ύφεση χωρίς τέλος. Το πρωτότυπο άρθρο του Πολ Κρούγκμαν στους New York Times στα αγγλικά

Πολ Κρούγκμαν: Η Ελλάδα πρέπει να ψηφίσει ΟΧΙ (μου εστάλει από την κόρη μου Ελένη Δελιβάνη)

Την πεποίθησή του ότι ο ελληνικός λαός πρέπει να ψηφίσει ΟΧΙ στο δημοψήφισμα της Κυριακής, κατέθεσε σε νέο του άρθρο στους New York Times, ο Νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν. Διαβάστε τους λόγους, για τους οποίους ο Αμερικανός οικονομολόγος καλεί τον ελληνικό λαό να μη φοβηθεί. 

«Η Τρόικα δεν παραχώρησε τίποτε» σημειώνει ο Αμερικανός οικονομολόγος στο άρθρο του. «Δόθηκε στην Ελλάδα μία πρόταση-τελεσίγραφο που στην πραγματικότητα δεν διαφέρει από την πολιτική των προηγούμενων ετών. Αυτή η πρόταση -και σ'αυτό στόχευε- δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τον Έλληνα πρωθυπουργό. Ο σκοπός  ήταν να ρίξει τον Α. Τσίπρα, το οποίο μπορεί να συμβεί, εάν οι Έλληνες ψηφοφόροι φοβούνται την αντιπαράθεση με την Τρόικα και ψηφίσουν ναι», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ο Κρούγκμαν. 
 
Καλώντας τον ελληνικό λαό να μη φοβηθεί, ο Κρούγκμαν καταλήγει: «Είναι η ώρα να δοθεί ένα τέλος σε αυτή την αδιανόητη κατάσταση. Αλλιώς η Ελλάδα θα είναι αντιμέτωπη με μια αδιάκοπη λιτότητα και μία ύφεση χωρίς τέλος». 
 
Ολόκληρο το άρθρο του Πολ Κρούγκμαν στους New York Times:
 
Έχει καταστεί σαφές εδώ και καιρό ότι η δημιουργία του ευρώ ήταν ένα τρομερό λάθος. Η Ευρώπη ποτέ δεν διέθετε τις προϋποθέσεις για ένα επιτυχημένο ενιαίο νόμισμα--κυρίως, το είδος της δημοσιονομικής και τραπεζικής ένωσης που θα μπορούσε για παράδειγμα να διασφαλίσει ότι όταν μία κατασκευαστική φούσκα εκραγεί όπως στη Φλόριντα, η Ουάσιγκτον αυτόματα να μπορεί να προστατεύσει τους ηλικωμένους έναντι όποιας απειλής της ιατρικής τους περίθαλψης και των τραπεζικών τους καταθέσεων.
 
Η αποχώρηση από μία νομισματκή ένωση, ωστόσο αποτελεί μία πολύ πιο σκληρή και τρομακτική απόφαση από την απόφαση για μη είσοδο εξ' αρχής και μέχρι τώρα ακόμη και οι πιο προβληματικές οικονομίες της Ευρώπης επανειλημμένα έκαναν πίσω από το χείλος του γκρεμού. Eπανειλημμένα, οι κυβερνήσεις έχουν υποχωρίσει στις απαιτήσεις των πιστωτών για αυστηρή λιτότητα, ενώ η ΕΚΤ έχει καταφέρει να περιορίσει τον πανικό των αγορών.
 
Αλλά η κατάσταση στην Ελλάδα έχει τώρα αγγίξει ένα σημείο που φαίνεται να είναι χωρίς επιστροφή. Οι τράπεζες έχουν κλείσει προσωρινά και η κυβέρνηση επέβαλλε κεφαλαιακούς ελέγχους--όριο στην κίνηση των κεφαλαίων έξω από τη χώρα. Φαίνεται πολύ πιθανό ότι η κυβέρνηση θα πρέπει σύντομα να ξεκινήσει να πληρώνει τις συντάξεις και τους μισθούς με υποσχετικές(scrip) δημιουργώντας στην πραγματικότητα ένα παράλληλο νόμισμα. Και την επόμενη βδομάδα η χωρα θα διεξάγει δημοψήφισμα για να δεχθεί ή όχι τις απαιτήσεις της Τρόικας γαι περισσότερη λιτότητα.
 
Η Ελλάδα πρέπει να ψηφίσει "όχι" και η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να έιναι έτοιμη εάν χρειαστεί να εγκαταλείψει την ευρωζώνη. 
 
Για να κατανοήσετε γιατί το λέω αυτό, πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι τα περισσότερα--όχι όλα, αλλά τα περισσότερα--που έχετε ακούσει για την ελληνική ασωτεία και ανευθυνότητα είναι ψεύτικα. Ναι η ελληνική κυβέρνηση ξόδευε πέραν των δυνατοτήτων της στα τέλη της δεκαετίας του 2000. Αλλά από τότε επανιελημμένα μείωσε τις δαπάνες και αύξησε τους φόρους. 
 
Οι δημόσιοι υπάλληλοι μειωθηκαν περισσότερο από  25% και οι συντάξεις(οι οποίες ήταν πραγματικά πολύ γενναιόδωρες)μειώθηκαν κάθετα. Εάν προσθέσει κανείς και τα μέτρα λιτότητας, είναι πλέον αρκετό για να μειωθεί το αρχικό έλλειμμα και να μετατραπεί σε μεγάλο πλεόνασμα.
 
Γιατί αυτό δεν συνέβη; Επειδή η ελληνική οικονομία κατέρρευσε κυρίως ως αποτέλεσμα των μέτρων σκληρής λιτότητας, παρέσυρε καθοδικά και τα έσοδα.
 
Και αυτή η κατάρρευση με τη σειρά της, είχε να κάνει κυρίως με το ευρώ που παγίδευσε την Ελλάδα, σε ένα ασφυκτικό κλοιό(ζουρλομανδύα). Οι περιπτώσεις επιτυχημένης λιτότητας, στις οποίες οι χώρες αντιμετωπίζουν τα ελλείμματα χωρίς να συρθούν στην ύφεση, περιλαμβάνουν μεγάλες υποτιμήσεις που καθιστούν τις εξαγωγές τους πιο ανταγωνιστικές.Αυτό συνέβη για παράδειγμα στον Καναδά, τη δεκαετία του 1990 και σε μεγάλο βαθμό συνέβη και στην Ισλανδία πιο προσφατα. Αλλά η Ελλάδα, χωρίς δικό της νόμισμα, δεν είχε αυτή την επιλογή.
 
Επομένως, έτσι δικαιολογείται το grexit--η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ; Όχι απαραίτητα. Το πρόβλημα με το grexit  ήταν πάντα ο κίνδυνος ενός χρηματοοικονομικού χάους, ενός προβληματικού τραπεζικού συστήματος με πανικόβλητες αποσύρσεις κεφαλαίων και με πλήγματα στις επιχειρήσεις αφενός από τις τραπεζικές αναταράξεις αλλά και από την αβεβαιότητα σχετικά με τη νομική υπόσταση των χρεών. Γι'αυτό οι διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις υποχωρούσαν στις απαιτήσεις των πιστωτών και ακόμη και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν πρόθυμη να αποδεχτει τη λιτότητα που είχε ήδη επιβληθεί. Αυτό που ζητούσε μόνο ήταν στην πραγματικότητα έναν τερματισμό περαιτέρω λιτότητας.
 
Αλλά η Τρόικα δεν παραχώρησε τίποτε. Είναι εύκολο να χαθεί κανείς στις λεπτομέρειες αλλά το σημαντικό στοιχείο τώρα είναι ότι δόθηκε στην Ελλάδα μία πρόταση-τελεσίγραφο που στην πραγματικότητα δεν διαφέρει από την πολιτική των προηγούμενων ετών.
 
Αυτή η πρόταση -και σ'αυτό στόχευε- δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τον Έλληνα πρωθυπουργό. Ο σκοπός  ήταν να ρίξει τον Α. Τσίπρα, το οποίο μπορεί να συμβεί εάν οι Έλληνες ψηφοφόροι φοβούνται την αντιπαράθεση με την Τρόικα και ψηφίσουν ναι.
 
Αλλά δεν πρέπει να φοβούνται για τρεις λόγους. Πρώτον, γνωρίζουμε τώρα ότι ακόμη πιο σκληρή λιτότητα είναι αδιέξοδο: μετά από πέντε χρόνια η Ελλάδα είναι σε χειρότερη κατάσταση από ποτέ. Δεύτερον, το μεγαλύτερο χάος που φοβούνταν οι περισσότεροι έχει ήδη συμβεί. Με τις τράπεζες κλειστές και την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, δεν υπάρχουν πολλά χειρότερα να συμβούν. 
 
Τέλος, η αποδοχή του τελεσίγραφου της Τρόικας θα αποτελέσει την τελική εγκατάλειψη της ελληνικής ανεξαρτησίας. Μην εξαπατάσθε από τους ισχυρισμούς ότι οι αξιωματούχοι της Τρόικας είναι απλώς τεχνοκράτες που εξηγούν στους αδαείς Έλληνες τι πρέπει να κάνουν. Αυτοί οι υποτιθέμενοι τεχνοκράτες είναι στην πραγματικότητα παραπλανημένοι που έχουν αγνοήσει ό,τι γνωρίζουμε για μακρο οικονομία και έχουν κάνει λάθος σε κάθε τους βήμα. Εδώ δεν πρόκειται για ανάλυση αλλά για εξουσία--την εξουσία των πιστωτών να τραβήξουν την πρίζα στην ελληνική οικονομία, που θα συνεχίζει όσο μία έξοδος από το ευρώ θα θεωρείται αδιανόητη.
 
Επομένως είναι η ώρα να δοθεί ένα τέλος σε αυτή την αδιανόητη κατάσταση. Αλλιώς η Ελλάδα θα είναι αντιμέτωπη με μια αδιάκοπη λιτότητα και μία ύφεση χωρίς τέλος.
 

Κυριακή, 28 Ιουνίου 2015

Διαγραφή του χρέους- Με αναφορά στην ελληνική περίπτωση Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη

 Διαγραφή του χρέους- Με αναφορά στην ελληνική περίπτωση
Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη
==============================================
Εισαγωγή

Η επιχείρηση διαγραφής μέρους ή ολόκληρου του χρέους περιλαμβάνει  πολλές αποχρώσεις, που καταλήγουν σε  πολυάριθμες  θετικές και αρνητικές συνέπειες. Να υπενθυμίσω, ωστόσο, ότι οικονομία  της οποίας το χρέος δεν είναι  βιώσιμο, όπως συμβαίνει με την  ελληνική,  θεωρείται de facto χρεοκοπημένη. Το θέατρο σκιών που διαδραματίζεται, εφόσον η πτώχευση δεν έχει επισημοποιηθεί,  δικαιολογείται πρώτον  από το ότι αποφεύγονται πολλές από τις δυσμενείς επιπτώσεις μιας   επίσημης πτώχευσης, αλλά και  δεύτερον ότι παραμένουν  διαθέσιμες  όλες εκείνες  οι  παράλληλες λύσεις, που δεν συνιστούν επίσημη πτώχευση. Ενδεικτικά αναφέρω τη μερική, την  προσωρινή παύση πληρωμών,  το «κούρεμα» του χρέους, που μπορεί να αποτελεί μονομερή απόφαση της δανειζόμενης οικονομίας ή ενέργεια ελεγχόμενη από τους δανειστές,  τη συμφωνία για μείωση του επιτοκίου,  τη διακοπή της εξυπηρέτησης του χρέους με στόχο την αναδιαπραγμάτευση  του με πιο ευνοϊκούς όρους κ.α.

Ύστερα από το τραγικά αποτυχημένο PSI, με στόχο τη διάσωση του ευρώ,  έρχεται στο προσκήνιο η  πιθανότητα, για την Ελλάδα, να κηρύξει  παύση εξωτερικών πληρωμών  και να χρεοκοπήσει. Έρχεται με  μεγάλη καθυστέρηση, κατά την  κρίση μου, και το χειρότερο, όχι ως  ελληνική επιλογή, αλλά ως απειλή των δανειστών μας, οι οποίοι, όπως όλα δείχνουν την προκαλούν, με τον στραγγαλιστικό αποκλεισμό μας από τη ρευστότητα  που, διαφορετικά, όφειλε να μας εξασφαλίσει η ΕΚΤ. Να τονίσω ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά προβλήματα, αυτό της έλλειψης ρευστότητας, που ενδέχεται να είναι παροδικό, και της  αφερεγγυότητας, που φωτογραφίζει την κατάσταση  μη βιωσιμότητας του χρέους.  Το μακροχρόνιο, και άλυτο ελληνικό πρόβλημα είναι αυτό της αφερεγγυότητας, το οποίο διασκεδαζόταν, μέχρι στιγμής, με την εξασφάλιση ρευστότητας, από τους δανειστές,  με τα γνωστά δυσμενέστατα αποτελέσματα της συνεχούς διόγκωσης του χρέους. Βεβαιότατα, η μη επισημοποίηση  της ελληνικής χρεοκοπίας εξηγείται  από το γεγονός ότι το πρόβλημα είναι περισσότερο πολιτικό παρά οικονομικό, και για αυτό εμφανίζεται τόσο περιπεπλεγμένο. Οι ευρωπαίοι «εταίροι», από την μια πλευρά εμφανίζονται πανικόβλητοι με την ιδέα ότι μια έξοδος της Ελλάδας θα μπορούσε, ενδεχομένως, να  διαλύσει την Ευρωζώνη, και από την άλλη, επί έξη περίπου χρόνια δεν κατορθώνουν να δώσουν ικανοποιητική λύση στο ελληνικό και συνάμα ευρωπαϊκό δράμα, παρότι το ελληνικό χρέος κυμαίνεται μόνο γύρω στο 2% του συνολικού ευρωπαϊκού.

Η Ελλάδα, αν τελικά πτωχεύσει και επίσημα,  δεν θα είναι ασφαλώς η πρώτη της φορά. Θα είναι, όμως,  η πρώτη χώρα που θα πτωχεύσει εντός της Ευρωζώνης   και η πρώτη χώρα στην υφήλιο που  δεν θα έχει τη δυνατότητα να προσφύγει στο μέτρο της εξωτερικής υποτίμησης, και σ’ αυτό του  πληθωρισμού, για να ελαφρύνει το χρέος της.

Στην πρώτη παράγραφο της παρέμβασής  μου θα προσπαθήσω να διευκρινίσω  το κατά πόσο θα συνέφερε στην Ελλάδα η διαγραφή χρέους, ενώ στη δεύτερη παράγραφο θα γίνει αναφορά  στις συνέπειες που έχει, σε γενικές γραμμές, η επίσημη χρεοκοπία,     και θα επιχειρηθεί να προβλεφθούν οι θετικές, αλλά και οι αρνητικές  συνέπειες, που δικαιολογείται  να αναμένονται  μέσω της διαγραφής/χρεοκοπίας.

Ι. Περιπτώσεις, στις οποίες θεωρείται συμφέρουσα η χρεοκοπία[1]

 Το ελληνικό χρέος είναι, χωρίς την ελάχιστη αμφιβολία, μη βιώσιμο, έχοντας σκαρφαλώσει στα 180% περίπου του ΑΕΠ της. Είναι αλήθεια ότι το τι είναι βιώσιμο χρέος και τι όχι δεν είναι εντελώς ξεκάθαρο[2]. Γίνεται δεκτό ότι για ήδη ανεπτυγμένες οικονομίες, το όριο είναι περίπου 120% στο ΑΕΠ, παρότι  μετά το 1970 το ήμισυ των χρεοκοπιών αφορούσαν χρέος κατώτερο του 60% στο ΑΕΠ. Για την ελληνική περίπτωση, δεδομένου ότι το  ΔΝΤ δεν έχει δικαίωμα να εξυπηρετεί μη βιώσιμο χρέος, προσπάθησε να εμφανίσει  το ελληνικό χρέος «ως βιώσιμο», ενώ έκτοτε φέρνει κατά καιρούς στο προσκήνιο την ανάγκη «κουρέματος», την οποίαν ωστόσο δεν αποδέχεται η Ευρώπη, καθώς οι πολίτες της   πιστεύουν ότι  η βοήθεια προς την Ελλάδα  πηγαίνει στον ελληνικό λαό, ενώ όπως είναι γνωστό με αυτήν σώζονται οι τράπεζες και ικανοποιούνται πλουσιοπάροχα οι δανειστές εις βάρος του ελληνικού χρέους που, διαχρονικά, κορυφώνεται. Το μη βιώσιμο χρέος αποτελεί  σημαντικό κριτήριο, για την απόφασή της χρεωμένης οικονομίας να προβεί σε παύση πληρωμών, ιδίως αν οι δανειστές έχουν αποκλείσει  ελάφρυνσή  του με οποιαδήποτε μορφή. Και, εδώ, εμπίπτει, επίσης,  η  ελληνική περίπτωση. Ένα δεύτερο, και εξ ίσου με το προηγούμενο, αποφασιστικό κριτήριο, που μπορεί να δικαιολογήσει την επιλογή  οφειλέτριας χώρας να απαλλοτριώσει τις οφειλές της προς το εξωτερικό, είναι η ύπαρξη  θετικού ισοζυγίου υπέρ  αυτής,  ανάμεσα στις  υποχρεώσεις της προς τους ξένους δανειστές  και στις αναμενόμενες εισροές, αφού  συνυπολογιστεί και  στα δύο σκέλη το επιτόκιο[3]. Όταν, δηλαδή, τα δάνεια που η χρεωμένη οικονομία έχει ήδη λάβει υπερβαίνουν αυτά που ακόμη αναμένει στο μέλλον, και ιδίως όταν αυτή η διαφορά είναι σημαντική, η  προσφυγή σε επίσημη χρεοκοπία είναι καταρχήν μια λογική λύση.  Αναμφίβολα, και το δεύτερο αυτό κριτήριο επιλογής παύσης πληρωμών ικανοποιείται πλήρως από την ελληνική περίπτωση. Εύλογο βέβαια είναι το ερώτημα  του αν σκέψεις και κυρίως αποφάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση εμπίπτουν στην υπό ευρεία έννοια ηθική. Και η απάντηση, καταρχήν, είναι  σαφώς όχι. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα δεδομένα, στην ελληνική περίπτωση, που ελαχιστοποιούν το βαθμό ανεντιμότητα μιας τέτοιας συμπεριφοράς. Δεν θα αναφερθώ, εδώ, στις  συνεχείς και ολοένα πιο παράλογες και πιο απάνθρωπες απαιτήσεις των δανειστών μας, οι οποίοι βλέπουν αποκλειστικά και μόνον αριθμούς, και όχι  τα εκατομμύρια των Ελλήνων που συνθλίβονται, κάτω από αυτούς, γιατί θεωρώ ότι πρόκειται για θέματα που όλοι γνωρίζουμε[4]. Θα αρκεστώ να υπενθυμίσω ότι η Ελλάδα διαθέτει πολυάριθμα «ισοδύναμα»[5], όπως σωρεία νομικών παραβάσεων, κατά τη σύνταξη, υπογραφή και εφαρμογή των μνημονίων, διεκδίκηση κατοχικών  επανορθώσεων που, πιθανότατα, υπερβαίνουν τις ελληνικές υποχρεώσεις προς τους δανειστές, σημαντικό μερίδιο που θα μπορούσε να θεωρηθεί επαχθές/επονείδιστο[6] κ.ο.κ. Θα επιμείνω περισσότερο στις δυνατότητες που έχει η Ελλάδα να καταφύγει στα διεθνή δικαστήρια  με πολλές πιθανότητες να κερδίσει. Οι αναφορές είναι, φυσικά, ενδεικτικές εφόσον οι συνθήκες του τότε και του τώρα μπορεί να εμφανίζουν ομοιότητες, αλλά δεν είναι πανομοιότητες.  Η πρώτη από αυτές ανάγεται στο έτος 1936,   που και πάλι η Ελλάδα ήταν καταχρεωμένη και ο λαός εξαθλιωμένος με δάνεια που δεν μπορούσε να πληρώσει. Ο δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς αρνήθηκε να συνεχίσει την εξυπηρέτηση του δανείου, με σκεπτικό που άνετα θα μπορούσε και σήμερα να αποτελέσει τη βάση της παύσης πληρωμών. Η Κυβέρνηση του Βελγίου προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο που είχε ιδρύσει η Κοινωνία των Εθνών, αλλά η  απόφασή του ήταν υπέρ της Ελλάδας, και σε αυτήν βασίστηκε, πρόσφατα, και η Αργεντινή για να μην υποδουλωθεί στο ΔΝΤ[7] . Η δεύτερη  σχετική δυνατότητα ακύρωσης των μνημονίων κλπ προσφέρεται από τη σύμβαση της Βιέννης, και ειδικότερα από το Β’και Γ’ τμήμα της[8], που εμπίπτουν σαφέστατα στην ελληνική περίπτωση, αφού και πλάνη είναι δυνατόν να επικαλεσθούμε, από τους υπογράψαντες τα μνημόνια, που κακώς  πίστευαν ότι αυτά θα έσωζαν την Ελλάδα, εφόσον εκ των υστέρων  αποκαλύφθηκε σημαντικό σφάλμα στους  πολλαπλασιαστές του ελληνικού προγράμματος, έτσι που  κάθε συμπλήρωση του αρχικού μνημονίου ήταν επαχθέστερη του προηγούμενου, αλλά και ύπαρξη δωροδοκίας αντιπροσώπων του κράτους θα μπορούσε, ενδεχομένως να στοιχειοθετηθεί, και ανθρωπιστική καταστροφή διαπιστώνεται στην Ελλάδα, και αφόρητες πιέσεις και  ενορχηστρωμένους εκβιασμούς δέχεται η χώρα σε αυτά τα έξη χρόνια, από τους  «θεσμούς». Δεν ανταποκρίνεται, συνεπώς, στα πράγματα ο ισχυρισμός ότι «οποιαδήποτε κυβέρνηση έρθει στην εξουσία θα δεσμεύεται από τις υπογραφές των προηγουμένων, ούτε και η γενική παρατήρηση ότι το κράτος έχει συνέχεια» και συνεπώς δεν έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει υπογραφές κυβερνητικών στο παρελθόν. .

ΙΙ. Πιθανές επιπτώσεις μιας πτώχευσης  (παύσης εξωτερικών πληρωμών)

Η χρεοκοπία ανεξάρτητων κρατών, με διάφορες βέβαια μορφές, δεν αποτελεί σπάνιο, αλλά δυστυχώς αρκετά συχνό φαινόμενο. Μεταξύ του 1800 και του 2012 αναφέρονται 69 χώρες που έκαναν παύση πληρωμών, αναδιαπραγμάτευση χρέους ή χρεοκόπησαν, και   πολλές από αυτές περισσότερες φορές από  μία. Π.χ. για την Ελλάδα, στο διάστημα αυτό, καταγράφονται  πέντε χρεοκοπίες[9].  Οι επιπτώσεις επίσημης χρεοκοπίας δεν είναι  πάντοτε οι ίδιες. Αυτές διαφέρουν από το είδος της πτώχευσης[10], από το αν οι δανειστές έχουν ήδη λάβει σημαντικό τμήμα του χρέους όταν αποφασίζεται η χρεοκοπία, από το αν πρόκειται για αναπτυσσόμενη ή προηγμένη οικονομία,  από την προηγούμενη φήμη/αξιοπιστία της χρεοκοπημένης οικονομίας και από πολλά ακόμη. Δεν θα ασχοληθώ με τις σπανιότερες περιπτώσεις τιμωρίας της χρεοκοπίας, όπως είναι η δήμευση των περιουσιακών στοιχείων της στο εξωτερικό ή, ακόμη και η κήρυξη πολέμου, εναντίον της, αλλά θα παραμείνω στη συνηθέστερη, που είναι ο αποκλεισμός της  από τις αγορές, και ο κίνδυνος απομόνωσής της. Παρότι, η δυσμενής αυτή συνέπεια είναι σίγουρο ότι θα ακολουθήσει μια διαγραφή χρέους οποιασδήποτε μορφής, η διάρκειά της δεν είναι καθορισμένη, δεδομένου ότι, ιστορικά, υπάρχουν περιπτώσεις χωρών που μπόρεσαν να επανέλθουν πολύ γρήγορα στις αγορές, και άλλων που αργοπόρησαν σημαντικά.  Σύμφωνα με τα ευρήματα σχετικής έρευνας [11] οι χώρες της Αφρικής και της Μ. Ανατολής παραμένουν αποκλεισμένες από τις αγορές διπλάσιο χρόνο σε σύγκριση με χώρες από άλλες περιοχές, ενώ οι μικρές οικονομίες χρειάζονται περισσότερο χρόνο, για την επάνοδό τους, από τις μεγαλύτερες. Ο μέσος όρος για μερική επάνοδο στις αγορές είναι  γύρω στα τρία χρόνια, ενώ η ολοκληρωτική  επάνοδος είναι σε μεγάλο βαθμό συνάρτηση της καλής συμπεριφοράς που θα επιδείξει η  περί ης οικονομία .  Είναι, συνεπώς, αναμφισβήτητο ότι μια οικονομία που χρεοκοπεί θα είναι αναγκασμένη  να αυξήσει το βαθμό αυτάρκειάς της, με όλες τις δυσμενείς συνέπειες, που συνεπάγεται αυτή η εξέλιξη και, ταυτόχρονα, θα χρειασθεί να αναζητήσει, στο βαθμό του εφικτού,  άλλες πηγές δανεισμού, εκτός της ομάδας των δανειστών της.

Από το 2010 υποστήριξα τη ρήξη, με ότι αυτή συνεπάγεται, όχι ασφαλώς ως ελεύθερη επιλογή, αλλά δυστυχώς ως μονόδρομο, ενόψει της αδιαλλαξίας των δανειστών, και κυρίως ενόψει του αναμφισβήτητου πια γεγονότος ότι οι απαιτήσεις τους αυξάνουν διαχρονικά με γεωμετρική πρόοδο και πρόκειται για παιχνίδι, από την πλευρά τους, που φέρνει στο νου το  «πάρτα όλα». Συνεπώς, ceteris paribus, η ζυγαριά ανάμεσα στην ολοκληρωτική εξαφάνιση της Ελλάδας[12] και στην επιστροφή στο εθνικό της  νόμισμα, πιστεύω ότι δεν αφήνει περιθώρια  δισταγμών[13] . Βεβαίως, είναι απαραίτητο να προηγηθεί ένα σοβαρό πρόγραμμα αποφάσεων και ενεργειών, ώστε η χώρα να μπορέσει να  «σταθεί στα πόδια της», όσο γίνεται πιο γρήγορα. Εκτός από την απαλλαγή της οικονομίας από τη συνεχή αφαίμαξη των δανειστών, μέσω των μνημονίων, το καταλυτικής σπουδαιότητας αποτέλεσμα, που λογικά αναμένεται, είναι η επίτευξη ταχύρρυθμης ανάπτυξης. Αντιθέτως,  η βελτίωση  της ανταγωνιστικότητας, εξαιτίας της υποτίμησης της εξωτερικής αξίας της  δραχμής, που συνήθως αναφέρεται ως ο κυριότερος λόγος επιστροφής στο εθνικό μας νόμισμα,  θα έρθει κατά τη γνώμη μου πολύ αργότερα, και μόνον όταν η Ελλάδα θα έχει βελτιώσει ουσιαστικά την κατεστραμμένη παραγωγική της βάση, ώστε να έχει και πάλι τη δυνατότητα αξιόλογων προϊόντων για εξαγωγές. Εξάλλου, όσοι ανεβάζουν αυτή  την υποτίμηση σε 50% ή 60%, σπεύδω να διευκρινίσω ότι το ακριβές της ποσοστό δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί εκ των προτέρων. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες στην ελληνική περίπτωση, που αναμένεται να περιορίσουν τις δυσμενείς συνέπειες μιας πιθανής ρήξης. Πρόκειται, πρώτον, για την πρόβλεψη ότι η ελληνική οικονομία, που συμπλήρωσε επτά χρόνια βαθιάς ύφεσης, είναι πανέτοιμη για την επίτευξη  ταχύρρυθμης ανάπτυξης, μόλις της εξασφαλιστεί άνετη χρηματοδότηση. Η ικανοποιητική πορεία της οικονομίας, προς σταθεροποίηση, θα περιορίσει την πίεση επί της εξωτερικής αξίας  της δραχμής. Ο δεύτερος παράγοντας, που αναμένεται ότι θα περιορίσει  την πίεση επί της δραχμής είναι η υψηλή ελληνική  ανεργία, που φθάνει ήδη το 26,6% του ενεργού πληθυσμού, και σύμφωνα με το γνωστό επιχείρημα του John Maynard Keynes, η αυξημένη ρευστότητα  δεν θα αυξάνει  το γενικό  επίπεδο των τιμών μέχρις ότου απορροφηθεί, η  ανεργία. Τέλος, ο περιορισμός των εισαγωγών, κυρίως πολυτελών αγαθών, που θα είναι αναγκαστικός προκειμένου να εξοικονομηθεί το ανεπαρκές συνάλλαγμα, θα περιορίσει με τη σειρά του το βαθμό πληθωρισμού[14] .

















[1] William R. Cline, International Debt: Systemic Risk and Policy Responses,  Institute for International Economics, Washington DC 1984,pp.86   ss 2  For external debt, “safe” thresholds for highly debt intolerant emerging markets appear to be surprisingly low, perhaps as low as 15 to 20 percent of GNP in many cases, and these thresholds depend heavily on the country’s record of default and inflation.
Indeed, fully half of all defaults or restructurings since 1970 took place in countries with ratios of external debt to GNP below 60 percent. NBER WORKING PAPER SERIES DEBT INTOLERANCE Carmen M. Reinhart Kenneth S. Rogoff Miguel A. Savastano Working Paper 9908 http://www.nber.org/papers/w9908 NATIONAL BUREAU OF ECONOMIC RESEARCH 1050 Massachusetts Avenue Cambridge, MA 02138 August 2003

[3] Martin Bronfenbrenner, “The Appeal of Confiscation in Economic Development”, Economic Development and  Cultural Change , Vol 3. April 1955, pp.201-18 
[4] Για εκτενέστερη πληροφόρηση Βλ. Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη, Όλη η αλήθεια για χρέος και ελλείμματα και πως θα σωθούμε(2011 2η έκδοση), και Η εν ψυχρώ δολοφονία της Ελλάδας και η διέξοδος: η δραχμή,(2014), Ίδρυμα Δελιβάνη και Εκδόσεις Ιανός
[5] Χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο που είναι πολύ του συρμού, τελευταίως, στην Ελλάδα
[6] Είναι, αναμφίβολα, πολύ σημαντική η πρωτοβουλία της προέδρου της Βουλής για τη σύσταση λογιστικού ελέγχου του χρέους
[7] Η ιστορία έχει ως εξής : το 1936, η Ελλάδα του Ιωάννη Μεταξά αρνήθηκε να συνεχίσει την εξυπηρέτηση του δανείου που είχε συνάψει με τη βελγική τράπεζα «Societe Commerciale de Belgique».
Η κυβέρνηση του Βελγίου προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο, που είχε ιδρύσει η Κοινωνία των Εθνών, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι αθετεί τις διεθνείς της υποχρεώσεις. Η Ελλάδα απάντησε ότι αδυνατεί να εκπληρώσει τις δανειακές της υποχρεώσεις, διότι δεν μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την κατάσταση του Λαού και της χώρας!
Στο υπόμνημά της, η Ελληνική κυβέρνηση ανέφερε : «Η Κυβέρνηση της Ελλάδος, ανήσυχη για τα ζωτικά συμφέροντα του Ελληνικού λαού και για τη διοίκηση, την οικονομική ζωή, την κατάσταση της υγείας και την εσωτερική και εξωτερική ασφάλεια της χώρας, δεν θα μπορούσε να προβεί σε άλλη επιλογή. Όποια κυβέρνηση κι αν ήταν στην θέση της, θα έκανε το ίδιο».  (Yearbook of the International Law Commission, 1980, v.l., σελ.25).
Το επιστέγασμα ήρθε με το υπόμνημα που κατέθεσε στο Διεθνές Δικαστήριο ο νομικός εκπρόσωπος της Ελληνικής κυβέρνησης το 1938, όπου τόνισε τα αυτονόητα :
«Ενίοτε, μπορεί να υπάρξει μια έκτακτη κατάσταση, η οποία κάνει αδύνατο για τις Κυβερνήσεις να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς τους δανειστές και προς τον Λαό τους. Οι πόροι της χώρας είναι ανεπαρκείς για να εκπληρώσουν και τις δύο υποχρεώσεις ταυτόχρονα. Είναι αδύνατον να πληρώσει μια Κυβέρνηση το χρέος και την ίδια στιγμή να παρασχεθεί στον λαό η κατάλληλη διοίκηση και οι εγγυημένες συνθήκες για την ηθική, κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στα δύο. Και φυσικά, το καθήκον του Κράτους να εξασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία των βασικών δημοσίων υπηρεσιών, υπερτερεί έναντι της πληρωμής των χρεών της. Από κανένα κράτος δεν απαιτείται να εκπληρώσει, μερικά ή ολικά, τις χρηματικές του υποχρεώσεις, αν αυτό θέτει σε κίνδυνο την λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών του κι' έχει σαν αποτέλεσμα την αποδιοργάνωση της διοίκησης της χώρας   Στην περίπτωση που η αποπληρωμή των χρεών θέτει σε κίνδυνο την οικονομική ζωή και τη διοίκηση, η Κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να διακόψει ή και να μειώσει την εξυπηρέτηση του χρέους»!
Με αυτά τα επιχειρήματα λοιπόν, το Διεθνές δικαστήριο δικαίωσε την Ελλάδα, δημιουργώντας νομικό προηγούμενο, στο οποίο μάλιστα το 2003 στηρίχθηκε η Αργεντινή και ο αείμνηστος πρόεδρος της, Νέστωρ Κίχνερ, ο οποίος επέλεξε να διαγράψει μονομερώς το μεγαλύτερο μέρος του δημοσίου χρέους της χώρα του, αντί να την υποδουλώσει στο Δ.Ν.Τ.!


[8] Το δεύτερο τμήμα τής Σύμβασης της Βιέννης, το οποίο έχει τίτλο “Ακυρότης των συνθηκών”, περιλαμβάνει μερικές πολύ ενδιαφέρουσες διατάξεις:

– Άρθρο 48 – Πλάνη: Κράτος τι δύναται να επικαλεσθή πλάνην τινά εις συνθήκην ως ακυρούσαν την συναίνεσίν του όπως δεσμευθή διά ταύτης, εφ’ όσον αύτη αναφέρεται εις γεγονός ή κατάστασιν, την οποίαν το κράτος εξέλαβε ως υφισταμένην κατά τον χρόνον συνομολογήσεως της συνθήκης… 



– Άρθρο 49 – Απάτη: Οσάκις το κράτος ήχθη εις συνομολόγησιν συνθήκης συνεπεία δολίας συμπεριφοράς ετέρου κράτους έχοντος συμμετάσχει εις τας διαπραγματεύσεις, τούτο δύναται να επικαλεσθή την απάτην ως ακυρούσαν την δοθείσαν συναίνεσίν του όπως δεσμευθή διά της συνθήκης. 


– Άρθρο 50 – Δωροδοκία αντιπροσώπου κράτους: Οσάκις εξησφαλίσθη η έκφρασις της συναινέσεως του κράτους όπως δεσμευθή συμβατικώς διά δωροδοκίας τού αντιπροσώπου του, αμέσως ή εμμέσως επελθούσης δι’ ενεργειών ετέρου κράτους έχοντος συμμετάσχει εις τας διαπραγματεύσεις, τούτο δύναται να επικαλεσθή την δωροδοκίαν ως ακυρούσαν την συναίνεσίν του όπως δεσμευθή διά της συνθήκης. 


– Άρθρο 52 – Άσκησις βίας επί του κράτους διά της απειλής ή χρήσεως βίας: Η συνθήκη είναι άκυρος εάν η σύναψίς της επετεύχθη διά της απειλής ή χρήσεως βίας κατά παραβίασιν των συνθηκών τού Διεθνούς Δικαίου, ως παρέχονται αύται εν τω Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. 

Αλλά και στο τρίτο τμήμα, με τίτλο “Λήξις και αναστολή τής εφαρμογής των συνθηκών”, υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα διάταξη:

– Άρθρο 61 – Επισυμβάσα αδυναμία εκτελέσεως: Εν μέρος εις συνθήκην δύναται να επικαλεσθή αδυναμίαν εκτελέσεως ως λόγον λήξεώς της ή αποχωρήσεως εκ ταύτης εάν η αδυναμία αύτη είναι αποτέλεσμα οριστικής εξαλείψεως ή καταστροφής ενός αντικειμένου απαραιτήτου προς εκτέλεσιν της συνθήκης. 

[9] Wikipedia
[10]Π.χ αν είναι όπως  αυτή που υπαινίσσονται, κατά καιρούς οι δανειστές μας, δηλαδή να χρεοκοπήσουμε, παραμένοντας στην Ευρωζώνη (που θεωρώ για πολλούς λόγους, ως  τη χειρότερη δυνατή λύση, εφόσον θα υποστούμε τις αρνητικές της συνέπειες, χωρίς και να έχουμε τη δυνατότητα να επωφεληθούμε από τα τυχόν πλεονεκτήματά της).
[11] Christine Richmondi, Daniel A. Diasz First Draft: June 2007 this Draft: august 18, 2008 Abstract, Duration of Market Exclusion:Stylized Facts and Detrmining Factors

[12] Αναφέρονται, σήμερα (12.06.2015) 10.000 αυτοκτονίες και 85.000 εκτρώσεις
[13] Εάν παραμείνουμε στην Ευρωζώνη, χωρίς μεταβολή των συνθηκών, δεν υπάρχει λύση. Αναφέρω την κριτική μου, σε αρκετά άρθρα μου, για το πρόγραμμα Θεσσαλονίκης, που ήταν σαφές από την αρχή  ότι η υλοποίησή του θα ήταν αδύνατη με  την ασφυκτική έλλειψη ρευστότητας στην Ευρωζώνη. Δυστυχώςείχα δίκαιο.
[14] Jean Peyrelevade  « L’Euro est indissoluble », publié dans Les Echos ce 20 mai 2015,

Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2015

ΝΕΟ ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΝΕΓΡΕΠΟΝΤΗ-ΔΕΛΙΒΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΑΣ ΝΟΜΙΣΜΑ


ΝΕΟ ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΝΕΓΡΕΠΟΝΤΗ-ΔΕΛΙΒΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΑΣ ΝΟΜΙΣΜΑ

From: Fotini M [mailto:fotmast@hotmail.com]
Sent: Wednesday, June 24, 2015 5:10 PM
To: undisclosed-recipients:
Subject: Take the money and run - Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη Εθνική οικονομία & εθνικό νόμισμα

Οταν οι γυναίκες μιλάνε για την οικονομία. Εθνική οικονομία, Ευρώ και Εθνικό νόμισμα με την πρ. πρύτανη και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής, Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη. Μαζί μου στην εκπομπή Take the money and run. Απολαύστε την!


Φωτεινή Μαστρογιάννη

en-athinais.webnode.g

Κυριακή, 21 Ιουνίου 2015

ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΕΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ, 21.06.2015

ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΕΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ, 21.06.2015
=============================================================

Μετά από απάνθρωπες θυσίες, που επιβλήθηκαν στον ελληνικό λαό επί περίπου 6 χρόνια, το χρέος σκαρφάλωσε και αντιπροσωπεύει σήμερα 180% του ΑΕΠ (έναντι 120%, αντίστοιχα στην αρχή της κρίσης). Είναι ξεκάθαρο ότι δεν είναι βιώσιμο. Αυτή η τραγική  εξέλιξη οφείλεται στο πρόγραμμα που επέβαλε η τρόικα και του οποίου η  πλήρης αποτυχία  συρρίκνωσε το ΑΕΠ κατά 26% μεταξύ του 2008 και του 2015. Καμία χώρα σε περίοδο ειρήνης δεν υπέστη αυτής της έκτασης καταστροφή. Η επίσημη ανεργία αγγίζει 27% του ενεργού πληθυσμού. Η ακραίας μορφής λιτότητα, έμμονη επιλογή του διευθυντηρίου της ΕΕ, που στοχεύει άμεσα στη σταθερότητα του ευρώ, ρήμαξε την ελληνική οικονομία, και ταυτόχρονα  βύθισε σε μόνιμη ύφεση και σε ισορροπία υποαπασχόλησης ολόκληρη την Ευρώπη. Δυστυχώς, η Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε ως πρώτο πειραματόζωο. Οι γραμμές αυτές γράφονται τη στιγμή που η διαπραγμάτευση συνεχίζεται, ανάμεσα στη νέα ελληνική κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και στους δανειστές. Η απαίτηση της τρόικας  για ακόμη πιο απάνθρωπα μέτρα, τα οποία ωστόσο ουδόλως διασφαλίζουν την αποπληρωμή του χρέους, εντείνουν την εξαθλίωση του λαού, και είναι απαράδεκτη, εγκληματική και χωρίς δικαιολογία. Διότι, από τη στιγμή που τα μέτρα που επιβάλλονται στην ελληνική οικονομία  οδηγούν σε συνεχή πτώση του ΑΕΠ, σε  άνοδο της ανεργίας και σε  αφόρητη, κάτω από αυτές τις συνθήκες,  κατάρρευση των δημοσίων εσόδων,   είναι σαφές ότι το παράλογο αυτό σχήμα της ασφυκτικής λιτότητας θα έπρεπε, χωρίς τον παραμικρό δισταγμό να εγκαταλειφθεί.  Με πλήρη συνείδηση των κινδύνων και των περιπλοκών που συνδέονται με την έξοδο από την ευρωζώνη  –γεγονός χωρίς προηγούμενο-  θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι η παραμονή σε αυτό δεν προσφέρει, δυστυχώς,  λύση. Η ελληνική οικονομία έχει ρημαχτεί και πρέπει κατεπειγόντως να προσφύγει σε πρόγραμμα ανασυγκρότησης και ανάπτυξης. Η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου δεν είναι δυνατή με τις σταγόνες  ρευστότητας που προσφέρονται   από την ΕΚΤ. Πράγματι, δεν υπάρχει οικονομία που να αναπτύχθηκε στο παρελθόν χωρίς άνετη ρευστότητα και χωρίς ελεγχόμενο πληθωρισμό. Συνεπώς, μόνο και αποκλειστικά η στροφή προς εθνικό νόμισμα θα μπορούσε, κάτω από ορισμένες συνθήκες, να εξασφαλίσει στην κατεστραμμένη ελληνική οικονομία, ανάκαμψη και ανάπτυξη, απαραίτητη για να αποπληρώσει εκείνο το τμήμα του χρέους της που δεν είναι απεχθές και δεν είναι  επονείδιστο.


*Alain Cotta ,  Ομότ. Καθηγητής Πανεπιστημίων
*Jean-Pierre  Gérard, Πρόεδρος του Ινστιτούτου  Pomone
* Jean Hernandez Président de chambre honoraire à la cour des comptes,   Dr πρ. Αν. στην κυβέρνηση του  Philippe Seguin, VP του G21
* Roland Hureaux membre de Pomone, VP του Ινστιτούτου Pomone
*Θεόδωρος Κατσανέβας, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά, Ιδρυτής και πρόεδρος του πολιτικού κόμματος «ΔΡΑΧΜΗ»
*Gérard Lafay, Ομότ. Καθηγητής Πανεπιστημίων
* Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη, πρ. Πρύτανης και Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Πρόεδρος του Ιδρύματος Δελιβάνη
*Michel Robatel  ιδρυτής του Ινστιτούτου  Pomone
*Jacques Sapir, Διευθυντής σπουδών στη Σχολή Ανωτέρων Κοινωνικών Επιστημών, Διευθυντής
του
CEMI-EHESS
 *Ηλίας Σταμπολιάδης, Καθηγητής στην Πολυτεχνική Σχολή, στα Χανιά της Κρήτης
*Jean-Claude Werrebrouck, μέλος του  G21



DES ECONOMISTES-TECHNOCRATES EN FAVEUR DE LA DRACHME, 21.06.2015

DES ECONOMISTES-TECHNOCRATES EN FAVEUR DE LA DRACHME, 21.06.2015
===============================================================
Après 6 années environ de sacrifices inhumains “demandés” à la population, la dette de la Grèce a grimpé et représente aujourd'hui 180 % du PIB (au début de la crise elle était de 120 %), et il est évident qu’elle n’est pas viable. Ce désastre est dû au plan imposé par la troïka et dont l’échec est complet, puisqu’il a fait chuter notre PIB, entre 2008 et 2015, de 26 %. Aucun pays n’a jamais subi un désastre d’une telle ampleur en temps de paix : le chômage officiel touche 27 % de la population active, l’austérité excessive, idée fixe des dirigeants de l’UE et qui vise directement la stabilité de l'euro, a détruit l'économie et a plongé en même temps l'Europe tout entière dans une récession permanente et un équilibre de sous-emploi. La Grèce, c’est malheureux, est utilisée comme premier animal de laboratoire. Ces lignes sont écrites à un moment où la négociation est en cours, entre le nouveau gouvernement grec du SYRIZA et les créanciers. L'obsession de la troïka, qui demande des mesures encore plus inhumaines sans pour autant garantir le remboursement de la dette, intensifiant l'appauvrissement de la population, est absolument inacceptable, criminelle et tout compte fait, sans aucun contenu. Car, à partir du moment où les mesures imposées à l'économie sont totalement inefficaces et qu’elles se traduisent par une baisse continue du PIB, l'augmentation du chômage et l’intolérable dans ces conditions écroulement des recettes publiques, il est clair que ce plan fou de l'austérité asphyxiante devrait être abandonné, sans la moindre hésitation. À savoir que, en dépit des risques et des complications liées à la sortie événement sans précédent de la zone euro, y rester n’offre aucune solution. L'économie de la Grèce est ravagée et il est urgentissime de recourir à un plan de reconstruction et de développement. La mise en œuvre d'un tel plan n’est pas possible avec les liquidités fournies au compte-goutte par la BCE. En effet, aucune économie ne s’est jamais développée dans le passé sans liquidité confortable et sans une inflation contrôlée. Par conséquent, seul un retour à sa monnaie nationale pourrait, dans certaines conditions, assurer à l'économie de la Grèce ravagée sa reconstruction et un développement rapide, nécessaire pour lui permettre de rembourser cette part de la dette qui n’est pas onéreuse et honteuse.

*Alain Cotta , Professeur des Universités
*Jean-Pierre  Gérard, Président de l’Institut Pomone
* Jean Hernandez Président de chambre honoraire à la cour des comptes, Ancien Dr Adjoint du cabinet de Philippe Seguin, VP du G21
* Roland Hureaux membre de Pomone, VP de l’Institut Pomone
*Theodoros Katsanevas, Professeur à l’Université du Pirée
*Gérard Lafay, Professeur émérite des Universités
* Maria Negreponti-Delivanis, Ex Recteur et Professeur à l’Université Macédonienne
*Michel Robatel fondateur de l’Institut  Pomone
*Jacques Sapir, Directeur d'études
Ecole des Hautes Études en Sciences Sociales
Directeur du CEMI-EHESS
 *Ilias Stamboliadis, Professeur à l’Ecole Polytechnique de Hania-Crète
*Jean-Claude Werrebrouck membre du G21



Σάββατο, 20 Ιουνίου 2015

Les trois victoires du gouvernement grec Par Jacques Sapir · 20 juin 2015



Ενα άρθρο του Jacques Sapir, για την Ελλάδα, που πρέπει οπωσδήποτε να διαβαστεί και να προβληματίσει


Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβανη

Les trois victoires du gouvernement grec

Quel que soit le résultat de l’Eurogroupe qui doit se réunir le 22 juin, lundi prochain, il est désormais clair que le gouvernement grec, abusivement appelé « gouvernement de la gauche radicale » ou « gouvernement de SYRIZA », mais en réalité gouvernement d’union (et le fait que cette union ait été faite avec le parti souverainiste ANEL est significatif), a remporté des succès spectaculaire. Ces succès concernent tant la Grèce, où le peuple a retrouvé sa dignité, que les pays européen, ou l’exemple donné par ce gouvernement montre désormais la marche à suivre. Mais, et c’est le plus important, ce gouvernement – dans la lutte sans merci qu’il a mené contre ce que l’on appelle par euphémisme les « institutions », c’est à dire pour l’essentiel l’appareil politico-économique de l’Union européenne, l’Eurogroupe, la Commission européenne et la Banque Centrale Européenne – a démontré que le « roi est nu ». L’ensemble de la structure, complexe et peu transparente de cet appareil politico-économique a été mis au défi de répondre à une demande politique, et c’est avéré incapable de le faire. L’image de l’Union européenne en a été fondamentalement altérée. Quoi qu’il sorte de la réunion de lundi prochain, qu’elle se solde par un constat d’échec ou par une capitulation de l’Allemagne et du courant « austéritaire », ou même, ce que l’on ne peut exclure, par une défaite du gouvernement grec, l’appareil politico-économique de l’UE aura fait au grand jour la preuve de sa nocivité, de son incompétence et de sa rapacité. Les peuples des pays européens savent désormais où se trouve leur pire ennemi.

L’union européenne sans stratégie.

Le gouvernement grec, dans le cours de la négociation qui a commencé dès la fin du mois de janvier dernier, a été confronté à la position inflexible de ces « institutions ». Mais, cette inflexibilité a traduit bien plus un manque tragique de stratégie, et la poursuite d’objectif contradictoire, qu’une réelle volonté. En effet, on a ainsi compris que ces « institutions » n’entendaient nullement céder sur le principe de l’Euro-austérité, une politique d’austérité à l’échelle européenne mise en place au prétexte de « sauver l’Euro ». C’est pourquoi, elles ont adressé une fin de non recevoir au gouvernement grec dont les propositions étaient raisonnables, comme de nombreux économistes l’ont souligné[1]. Les propositions faites par ces « institutions » ont été qualifiées d’équivalent économique de l’invasion de l’Irak en 2003 par un éditorialiste qui n’est nullement classé sur la gauche de l’échiquier politique[2]. Il faut comprendre cela comme un terrible aveu d’échec. Une position a été publiquement défendue par les représentants de l’Union européenne, alors qu’elle n’était nullement fondée sur la réalité, et qu’elle n’avait pour sa seule défense que l’idéologie la plus étroite. Ces représentants ont été incapables de faire évoluer leurs positions et se sont enferrés dans un argumentaire très souvent mensonger tout comme le gouvernement américain s’était enferré sur la question des armes de destruction massive attribuées à Saddam Hussein.
Dans le même temps, ces « institutions » ont toujours proclamé leur volonté de garder la Grèce au sein de la zone Euro. Il faut ici comprendre l’immensité du paradoxe : on prétend une chose alors que l’on fait tout pour que son contraire survienne. Car, si les pays de l’Eurogroupe voulait réellement que la Grèce reste au sein de la zone Euro, ils devaient reconnaître que le pays avait besoin d’une effort d’investissement important sur plusieurs années, et qu’il fallait donc que l’Eurogroupe finance ce plan d’investissement. Poursuivant ainsi deux objectifs contradictoires, à la fois l’austérité et la volonté de grader la Grèce dans la zone Euro, il est plus que probable que les « institutions » vont perdre sur les deux tableaux. La Grèce va sortir dans les faits de la zone Euro, et la politique d’Euro-austérité sera mise en échec, avec des conséquences politiques tant en Espagne qu’en Italie.
Le gouvernement grec, en tenant bon jusqu’à présent aux demandes des « institutions » européennes, fait éclater au grand jour la contradiction de la politique de l’Union européenne. Par son attitude, il en souligne l’incohérence. Mais, il met aussi en évidence une autre chose : la malformation congénitale de la zone Euro.

L’Euro, dangereux avorton monétaire.

La question cependant se pose alors de comprendre pourquoi les « institutions », et en leur sein des personnalités politiques comme Angela Merkel, Jean-Claude Juncker, François Hollande, ont-ils été incapables de voir que, faute de ce grand plan d’investissement qui permettrait à l’appareil productif grec de retrouver sa compétitivité d’avant la mise en place de l’Euro, la Grèce ne pouvait pas survivre au sein de la zone Euro. La réponse est assez simple : c’est la fragilité intrinsèque de la zone Euro elle-même, à laquelle s’additionne l’investissement tant politique que symbolique que ces dirigeants ont consenti dans sa mise en place.
L’Euro se présente comme une « monnaie unique » pour les pays qui l’utilisent. Cela se reflète dans la structure technique de l’Euro. L’existence des comptes target2 et de la compensation entre l’Euro « allemand », « français », « italien » ou « grec », montre bien que nous ne sommes pas en présence d’une véritable « monnaie unique » mais d’un système établissant une règle de fer quant à la parité relative des monnaies[3]. En réalité, l’Euro est un régime de change fixe (comme l’était l’étalon-Or) déguisé en monnaie unique car il n’y a pas de fédéralisme budgétaire, fiscal ou social. La construction de ce fédéralisme économique est une des conditions nécessaires pour qu’une monnaie unique puisse fonctionner sur des territoires très hétérogènes[4].
L’idée que la mise en place de l’Euro allait, en raison même de ces absences d’institutions fédérales, provoquer le mouvement politique qui conduirait à leur construction s’est avérée fausse. J’ai le plus grand respect pour ceux qui, au sein des économistes, continuent de plaider pour la mise en place de ces institutions fédérales, mais c’est un respect qui est bien plus justifié par leur obstination que pour leur intelligence. Ils sont obstinés, en effet, mais la réalité a tranché. Il n’y aura pas de construction fédérale, et l’Euro sera condamné à n’être qu’un avorton monétaire, dont la survie n’engendre que des crises à répétition. Et cette démonstration nous la devons au gouvernement grec.

L’Euro, fausse « monnaie unique ».

Mais, le gouvernement grec a fait une troisième démonstration, celle de la fragilité intrinsèque de l’Euro. S’il y a bien quelqu’un qui a conscience de l’extrême fragilité de la zone Euro, un point que j’avais souligné dans un article datant de 2006[5], c’est le Président de la Banque Centrale Européenne lui même, M. Mario Draghi. Il faut écouter, et lire, ce qu’il a dit dans la conférence de presse qu’il a donné en novembre 2014 : « So it should be clear that the success of monetary union anywhere depends on its success everywhere. The Euro is – and has to be – irrevocable in all its member states, not just because the Treaties say so, but because without this there cannot be a truly single money ». (Il doit être clair que le succès de l’Union monétaire dans n’importe quel pays dépend de son succès dans tous les pays. L’Euro est – et doit être – irrévocable dans tous les Etats membres, non pas parce que ainsi le disent les Traités, mais parce que sans cela il ne peut y avoir véritablement de monnaie unique).
C’est une déclaration d’une extrême importance. Draghi affirme qu’un échec local de l’Euro impliquerait un échec global. Or, rien dans la théorie économique ne va dans son sens. Hier, quand l’Etat libre d’Irlande s’est séparé du Royaume-Uni, cela n’a pas provoqué de crise de la Livre Sterling. Si, demain, la Cachemire sortait de l’Union Indienne et adoptait sa propre monnaie, cela ne remettrait pas en cause la Roupie pour les autres Etats de l’Union indienne. Mais, ce que dit Draghi, si ce n’est pas conforme à la théorie et à la pratique des unions monétaires, est effectivement exact dans le cas de l’Euro. Il en est ainsi parce que l’Euro n’est pas une union monétaire complète, et ne peut pas l’être dans le monde réel, et qu’il n’est qu’un subterfuge pour faire adopter aux pays européens une règle de stabilité des parités monétaires dont l’Allemagne avait le plus grand besoin pour développer son commerce et son économie. Faute des mécanismes assurant la plénitude de l’Union monétaire, et l’on sait que cela impliquerait des transferts très importants des pays d’Europe du Nord (et dans l’essentiel de l’Allemagne) vers les pays de l’Europe du Sud, l’Euro restera incomplet, et dans les faits un avorton monétaire. Telle est la raison pourquoi les dirigeants européens sont tellement affolés devant la perspective du « Grexit ». Cette perspective n’est pas celle d’une apocalypse comme le prétend le Président de la Banque Centrale de Grèce dont on ne lit que trop bien le jeu politique malsain. Des voix, aujourd’hui toujours plus nombreuses, commencent à dire que la sortie de la zone Euro pourrait être pour la Grèce un moindre mal[6]. Là encore, nous devons cette démonstration au gouvernement grec, auquel nous serons largement redevable dans les années qui viennent.

Sur ces trois points, il est donc clair que le gouvernement grec a déjà remporté des victoires essentielles. Ces victoires, et l’exemple qu’il a donné tant en interne avec la décision des dirigeants de Syriza de s’allier aux souverainistes de l’ANEL qu’en externe dans son comportement vis-à-vis des « institutions », seront les acquis les plus précieux de la crise grecque, et ceci quel qu’en soit son dénouement.

[1] A. Sen, « The economic consequances of austerity », The New Statesman, 8 juin 2015, http://www.newstatesman.com/politics/2015/06/amartya-sen-economic-consequences-austerity, Galbraith J., 16 juin 2015, http://www.project-syndicate.org/commentary/imf-greece-debt-restructuring-by-james-k-galbraith-2015-06
[2] Evans-Pritchard A., « Greek debt crisis is the Iraq War of finance », The Telegraph, 19 juin 2015, http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11687229/Greek-debt-crisis-is-the-Iraq-War-of-finance.html
[3] Voir Coppola F., « Mario Draghi and the Holy Grail », 18 juin 2015, http://coppolacomment.blogspot.co.uk/2015/06/mario-draghi-and-holy-grail.html
[4] Sapir J., “Différenciation régionale et fédéralisme budgétaire en Russie” in Critique Internationale n°11, avril 2001, pp. 161-178.
[5] Sapir J.,  La Crise de l’Euro : erreurs et impasses de l’Européisme » in Perspectives Républicaines, n°2, Juin 2006, pp. 69-84.
[6] Munchau W., « Greece has nothing to lose by saying no to creditors », Financial Times, 14 juin 2015, http://www.ft.com/intl/cms/s/0/5e38f1be-1116-11e5-9bf8-00144feabdc0.html#axzz3d3G2O5Is

Jacques Sapir
Ses travaux de chercheur se sont orientés dans trois dimensions, l’étude de l’économie russe et de la transition, l’analyse des crises financières et des recherches théoriques sur les institutions économiques et les interactions entre les comportements individuels. Il a poursuivi ses recherches à partir de 2000 sur les interactions entre les régimes de change, la structuration des systèmes financiers et les instabilités macroéconomiques. Depuis 2007 il s'est impliqué dans l’analyse de la crise financière actuelle, et en particulier dans la crise de la zone Euro.